Sürüngen evcil hayvan bakımı çok teknik — terrarium kurulumu, UVB ışık, ısı gradient, beslenme (cricket, kale), temizlik, tırnak/diş bakım. Sürüngen "düşük bakım" mit — gerçek tersi. Türkiye'de yasal durum + uzman vet bulma. Bu yazıda bearded dragon + iguana bakımını detaylı inceliyoruz.
1. Sürüngen Sahipliği Düşünce
- "Düşük bakım" mit — gerçek tersi.
- Özel terrarium + ekipman 5.000-25.000 TL ilk yatırım.
- Uzun ömür (Bearded dragon 8-12 yıl, iguana 15-20 yıl).
- Egzotik vet sınırlı + pahalı.
- Beslenme spesifik (canlı böcek bazı vakada).
- Sokak değil → kapalı yaşam.
- Çoğu sürüngen sosyal değil — tutma sevmiyor olabilir.
- İçgüdü vahşi hayvan (evcilleşme 1000+ yıl köpek değil).
2. Bearded Dragon (Sakallı Ejder)
- Avustralya kökenli, evcillere uyum iyi.
- Boy: 40-60 cm yetişkin (kuyruk dahil).
- Ömür: 8-12 yıl.
- Sosyal: Sahibesini tanır, tolere eder.
- Beslenme: %70 sebze + %30 böcek (yetişkin).
- Yavru: Tersi (%70 böcek + %30 yeşillik).
- İlk sürüngen için en uygun.
3. Iguana (Yeşil Iguana)
- Boy: 1.5-2 m yetişkin (kuyruk dahil).
- Ömür: 15-20 yıl.
- Tamamen herbivor (yeşillik).
- Sosyal: ZOR — saldırgan olabilir.
- Büyük yer (oda boyu terrarium).
- İlk sürüngen DEĞİL.
- Tropikal kökenli — nem yüksek + sıcak.
- Türkiye'de bakım zor.
4. Terrarium Kurulumu
- Bearded dragon yetişkin: Min 120×60×60 cm.
- Iguana yetişkin: 240×120×120 cm (kabin/oda gerek).
- Yeterli alan = sağlık + uzun ömür.
- Hava akımı (havalandırma).
- UV geçiren cam veya tel ızgara.
- Saklanma yer + tırmanma dal.
- Su kabı (ıslak yer).
- Tabaka (substrate): kum yasak, paper towel/koridon ideal.
5. Sıcaklık + Işık Sistemi
- Basking spot (ısınma yer): 38-43°C (Bearded).
- Cool side (serin yer): 24-27°C.
- Gece: 18-22°C.
- Iguana sıcak: 30-35°C basking, 25°C cool.
- Isı gradient (her iki uç farklı).
- Thermostat kontrolü zorunlu.
- Termometre 2 nokta + kontrol.
- Sürüngen ısıtıcı (basking bulb + seramik).
6. UVB Işık (Hayati!)
- D3 vitamini sentezi için ZORUNLU.
- Eksik = MBD (Metabolic Bone Disease), kemik yumuşama, ölüm.
- 10-12 saat/gün.
- UVB tüp lamba (Arcadia, Zoo Med, Exo Terra).
- 6 ayda bir değişim (UV gücü düşer).
- Mesafe 15-30 cm.
- Cam UV geçirmez → açık tel ızgara.
- Doğal güneş yaz mevsim alternatif (denetim).
7. Beslenme (Bearded Dragon)
- Yavru (0-6 ay): Günlük canlı cricket + yeşillik.
- Genç (6-18 ay): Günaşırı canlı + yeşillik.
- Yetişkin (18+ ay): Haftada 2-3 canlı, günlük yeşillik.
- Yeşillik: Kale, collard, mustard greens, kabak, havuç (az).
- Canlı: Cricket, dubia roach, mealworm (az), silkworm.
- YASAK: Iceberg, ıspanak, fasülye, avokado.
- Kalsiyum tozu canlıya bulanmış.
- Multivitamin haftada 1.
8. Beslenme (Iguana)
- Tamamen herbivor (et YASAK).
- Yaprak yeşillik (collard, kale, mustard).
- Sebze (kabak, havuç az).
- Meyve treat (az).
- Hayvansal protein YASAK (genç hata).
- Kalsiyum + multivitamin.
- Günde 1 kez yetişkin.
- Su her zaman temiz.
9. Sağlık + Vet
- Egzotik sürüngen uzman vet ZORUNLU (Türkiye 10+ klinik).
- Yıllık kontrol.
- MBD belirti: kemik şekil bozukluğu, hareket zor.
- Parazit (kan + dışkı testi).
- Solunum enfeksiyon (yetersiz sıcaklık).
- İğne (uyku letarji aşırı).
- Cilt değiştirme (shed) zorluğu = vet.
- Vet fiyat: 500-2.000 TL/seans.
10. Türkiye Yasal Durum
- Bearded dragon Türkiye'de yasal sahiplenme.
- Yeşil iguana yasal ama CITES kontrol.
- Zehirli yılan + bazı yabani sürüngen YASAK.
- Pet shop kayıtlı satıcı.
- Vet rapor + CITES belgesi.
- Yetiştirici (Türkiye sayılı) breeding.
- Yurtdışı ithalat CITES + vet.
- Yavru aşaması sahiplenme yaşı önemli.
Sürüngen bakımı — terrarium + UVB + ısı gradient + spesifik beslenme + egzotik vet formülü. "Düşük bakım" YALAN — yüksek teknik bakım. Bearded dragon başlangıç ideal, iguana zor. Sahip uzun yıl sorumluluk (15+ yıl iguana). Egzotik vet şart. DoldurKabı uygulamasında egzotik pet uzman vet listesi haritalı bulunur.
