Hiç sokağa çıkmamış bir kedinin kapıdan süzüldüğünü fark ettiğin an, insanın aklına ilk gelen şey sokakları koşarak dolaşmak oluyor. Oysa ev kedisi çoğu zaman sandığın kadar uzağa gitmiyor. Tanımadığı seslerle, kokularla ve açık alanla karşılaşınca ilk yaptığı şey yakındaki ilk kuytuya sinip susmak. Bu yüzden ilk 24 saatte aramayı geniş tutmaktan çok, yakını sabırla ve sessizce taramak işe yarıyor.
Bu yazıda kaçışın ilk saatinden ertesi güne kadar sırayla neler yapabileceğini anlattık. Hepsini aynı anda yapmak zorunda değilsin; sırayı korumak yeterli.
Ev kedisi neden uzağa gitmez, neden seslenince gelmez?
Dışarıyı bilmeyen bir kedi için kapının ötesi bütünüyle yabancı bir dünya. Korku anında kediler koşup kaybolmaktan çok saklanmayı seçiyor. Bir arabanın altı, bir çalının dibi, bodrum penceresinin kenarı ona yetiyor. Saklandığı yerde de çoğu zaman tek bir ses çıkarmıyor, çünkü sessiz kalmak onun için hayatta kalmak demek.
Bu yüzden evde adını duyunca koşa koşa gelen kedin, dışarıda senin sesini duysa bile yerinden kıpırdamayabilir. Bu seni tanımadığı anlamına gelmiyor. Korku, tanıdık sese yönelme isteğinden daha güçlü basıyor. Aramayı planlarken bunu kabul etmek, "seslendim, gelmedi, demek ki burada değil" yanılgısından seni korur.
İlk bir saat: önce evin ve binanın içi
Kaçtığından emin olmadan dışarıya odaklanma. Kediler evde de şaşırtıcı yerlere girebiliyor. Dolap içleri, çamaşır makinesinin arkası, kanepenin altı, yatak bazası, mutfak dolaplarının arka boşlukları ve balkondaki kutular ilk bakılacak yerler. Fener al, yere eğil, her noktada birkaç saniye bekle.
Ardından binanın ortak alanlarına geç. Apartmanda oturuyorsan kedi çoğu zaman dışarıya değil, merdiven boşluğuna kaçar. Şu noktalara tek tek bak:
- Üst ve alt katların sahanlıkları, özellikle çatı kapısına yakın en üst kat
- Bodrum, kömürlük, depo ve sığınak gibi yarı kapalı alanlar
- Asansör boşluğunun yanı, sayaç dolapları, yangın merdiveni
- Komşu kapılarının önündeki ayakkabılıklar ve paspas arkaları
Kapıcı ya da yöneticiyle hemen konuş. Bodrum ve depo kapıları gün içinde açılıp kapanıyorsa kedin bir yerde kapalı kalmış olabilir. O kapıları açtırmak ve içeriyi sessizce dinlemek bazen bütün aramayı bitiriyor.
Aramaya çıkarken yanında bulunsun
Kediyi bulduğun anda elinin boş olması, onu ikinci kez kaçırmana yol açabilir. Küçük bir çanta hazırla ve her çıkışta yanına al:
- Güçlü bir fener ve telefon için yedek şarj
- Kapağı kolay açılan taşıma çantası ya da büyük bir havlu
- Alıştığı mamadan ya da ödülden bir miktar
- Fotoğrafının olduğu telefon, komşulara göstermek için
Dışarıda yakın çevre: halka halka genişle
Bina içinde yoksa dışarıya çık ama hemen uzağa gitme. Kapının çıktığı noktadan başlayıp binanın çevresini dolaş, sonra yan binalara, sonra sokağın iki ucuna geç. Ev kedileri çoğu zaman bulundukları binaya bitişik yerlerde, birkaç ev mesafesinde çıkıyor.
Bakman gereken yerler genelde alçak ve kapalı. Park hâlindeki araçların altı, bahçe duvarlarının dibi, çalı ve sarmaşık kümeleri, balkon altları, inşaat malzemesi yığınları, havalandırma boşlukları. Fenerle bakarken ışığı yavaşça gezdir. Karanlıkta kedi gözü ışığı yansıtır ve bu parlama çoğu zaman kediden önce görünür.
Her noktada konuşmayı kes ve dinle. Hafif bir kıpırtı, yaprak hışırtısı ya da kısık bir miyav tek işaret olabilir. Seslenmek istiyorsan bağırma, evde konuştuğun tonda ve alçak sesle adını söyle.
Taradığın yerleri not et
Telefonunun haritasında ya da bir kâğıtta baktığın sokakları işaretle. Stres anında aynı yere üç kez bakıp yan sokağı hiç görmemek çok kolay. Birkaç kişiyle arıyorsanız yönleri paylaşın ve haberleri tek kişide toplayın.
Akşam ve gece: asıl arama saatleri
Gündüz trafik, çocuk sesi ve kalabalık varken korkmuş bir kedi yerinden çıkmaz. Ortalık sessizleştiğinde, yani akşam geç saatlerde ve sabaha karşı, saklandığı yerden çıkıp etrafı kolaçan etme ihtimali artar. Bu saatlerde tek başına ya da en fazla bir kişiyle, fenerle ve sessizce dolaş.
Yanına alıştığı bir sesi götür. Mama kutusunu sallamak, ödül paketini hışırdatmak ya da her zaman kullandığın bir çağırma kelimesi işe yarayabilir. Sesi çıkar, sonra bekle. Kedi gelmeye karar verse bile bunu birkaç dakika içinde, çekinerek yapar.
Kapıyı ve kokuyu yardımcı yap
Bazı kediler kendi yollarını bulup gece kapının önüne geri dönüyor. Bu ihtimali boşa çıkarmamak için kapının önünü ona tanıdık hâle getir. Üzerinde yattığı bir battaniyeyi ya da senin giydiğin bir tişörtü kapı önüne bırakabilirsin. Mümkünse evde biri kalsın ve kapıyı ara ara kontrol etsin.
Kapı önüne bolca mama bırakmak ise başka kedileri ve hayvanları çekebiliyor. Bu da kendi kedinin oraya yaklaşmasını zorlaştırabilir. Az miktarda, kokusu tanıdık bir mama yeterli.
Komşulara haber ver, ilanı ilk gün aç
Arama sürerken bir yandan çevreyi haberdar et. Komşulara kapı kapı sor, balkonlarına ve depolarına bakmalarını rica et. Bina girişine, yakındaki bakkala, eczaneye ve veteriner kliniğine fotoğraflı bir not as. İnsanlar dikkat ettikleri şeyi görür; senin kedinin rengini bilen biri, araba altında gördüğü bir gölgeyi fark eder.
İlanı ertesi güne bırakma. Kayıp ilanını ilk gün açmak, aramaya başka gözler katmanın hızlı yolu. DoldurKabı'da onaydan geçen kayıp ilanı haritada görünüyor ve uygulama paylaşmaya hazır bir arama afişi hazırlıyor. Bölgendeki kayıp kedi ilanlarına da göz at; bazen biri kedini çoktan görmüş ve "bulundu" diye paylaşmış oluyor.
Bulduğunda: acele etme
Kedini gördüğünde koşarak üstüne gitmek, onu bir sonraki saklanma yerine kaçırabilir. Yere çömel, gözlerini kısarak bak, alçak sesle konuş ve onun sana gelmesini bekle. Yanına geldiğinde bir havluya sararak kucağına al ve doğruca taşıma çantasına koy.
Eve dönünce önce sakin bir odada su ve mama ver. Yara, topallama, nefes güçlüğü ya da yememe gibi bir durum fark edersen bir veteriner hekime götür. Dışarıda kısa süre kalmış bir kedi de kontrol edilmeyi hak ediyor. Ardından kaçışın nasıl olduğunu düşün: açık kalan bir kapı, aralık bir pencere ya da kargo teslimi sırasında yaşanan bir an. Aynı açığı kapatmak bir sonraki kaçışı önler.
Sık Sorulan Sorular
Kedim çağırınca gelmiyorsa yakında olmadığı anlamına mı gelir?
Hayır. Korkmuş ev kedileri sahiplerinin sesini duysa bile çoğu zaman saklandığı yerden çıkmaz. Seslenmeyi bırakıp sessizce dinlemek ve aynı noktalara farklı saatlerde dönmek daha çok işe yarar.
Gündüz mü aramalıyım, gece mi?
İkisi de gerekli ama sessiz saatler daha verimli. Gündüz binayı, ortak alanları ve komşuları dolaş; akşam geç saatlerde ve sabaha karşı fenerle, kısık sesle yakın çevreyi yeniden tara.
Kum kabını kapının önüne koymak işe yarar mı?
Bazı kedi sahipleri kullanılmış kumu kapı önüne koyarak kokuyla yol göstermeyi dener. Bunun yanında üzerinde yattığı bir battaniye ve evde kapıyı kontrol eden biri olması daha sade bir başlangıç olur.
Ne kadar süre sonra umudu kesmeliyim?
Kayıp kediler bazen günler, hatta haftalar sonra bulunuyor. İlanını güncel tut, çevrendeki klinikleri ve barınağı belli aralıklarla arayıp sor, yıpranan afişleri yenile. Arama yoğunluğu azalsa bile ilanın açık kalması önemli.
