FIV (Feline Immunodeficiency Virus) ve FeLV (Feline Leukemia Virus) — kedi dünyasının iki büyük bağışıklık hastalığı. FIV kedide "AIDS" olarak bilinir (HIV ile yakın akraba değil, sadece benzer sendrom yapar). FeLV kedi lösemisinin ana sebebi. İki hastalık da iyileşmez ama doğru bakımla kedi yıllarca yaşayabilir. Test, bulaşma, evde yaşam yönetimi + FeLV aşısı bilinmesi gerekenler. Bu yazıda FIV + FeLV detaylarını inceliyoruz.
1. FIV — Feline Immunodeficiency Virus
FIV:
- Lentivirus ailesi (HIV uzak akrabası — kedi-spesifik, insana bulaşmaz).
- Bağışıklık sistemini yavaş yavaş çökertir.
- Yıllar sürer — yaşam kalitesi düşük olmadan 5-10 yıl.
- Türkiye'de sokak erkek kedilerinde %5-15 yaygınlık (bölgesel).
Bulaşma:
- Esas yol: derin ısırma yarası (kavga sırasında).
- Erkek + sokak kedi en yüksek risk.
- Cinsel yol nadir.
- Anneden yavruya bulaşma nadir (in utero veya süt).
- Aynı kâseden yemek/su ile bulaşma minimal risk.
2. FeLV — Feline Leukemia Virus
FeLV:
- Retrovirus ailesi.
- Lösemi, lenfoma, anemi, bağışıklık baskılaması yapar.
- Tanı sonrası ortalama yaşam 2-3 yıl.
- FIV'den daha hızlı ilerler.
Bulaşma:
- Tükürük yoğun virüs içerir.
- Aynı kâseden yemek/su, karşılıklı tımar.
- Isırma yarası.
- Anneden yavruya — in utero + süt.
- FIV'den daha bulaşıcı.
3. Test (Snap Test)
FIV/FeLV birlikte test edilir:
- Kan örneği, snap test 10 dk sonuç.
- Sahiplenme öncesi her yeni kediye test ŞART.
- Çoklu kediliklerde tek kedi alımı + test.
- FIV: 6 ay altı yavruda anne antikor false-positive olabilir — 6 ay sonra tekrar.
- FeLV: hemen kesin sonuç.
4. FIV Pozitif Kedide Yaşam
- Tek başına / FIV+ kedilerle yaşam.
- İç ortam — kavga + bulaşma riski yok.
- Stress yönetimi — bağışıklık baskı.
- Düzenli vet kontrol (6 ayda 1).
- Yüksek protein + immün destek mama.
- Dental hijyen kritik.
- Aşılar normal — inaktive olanlar tercih.
- 5-10 yıl normal yaşam mümkün.
5. FeLV Pozitif Kedide Yaşam
- Diğer kedilerden ayrı.
- İç ortam.
- Düzenli vet — kanser/anemi tarama (3 ayda 1).
- Yüksek kaliteli mama.
- Stres yönetimi.
- Ortalama yaşam 2-3 yıl (yavru) — 4-5 yıl (yetişkin).
6. FeLV Aşısı
FeLV aşısı var (FIV aşısı tartışmalı + Türkiye'de yok):
- Dış ortam kedilere önerilir.
- 12 hafta + 16 hafta yavru takvimi.
- 1 yıl sonra rapel.
- Yıllık veya 3 yılda bir devam.
- İç ortam kediye gerek olmayabilir.
- Aşı öncesi FeLV-negatif test şart.
7. Sahiplenme Süreci
- Yeni kedi sahiplenmeden önce: FIV/FeLV test.
- Mevcut kediye 2-3 hafta karantina + tekrar test.
- Pozitif kedi sahiplenmek etik olabilir (bilinçli sahip).
- Çoklu kedi haneye pozitif eklemek diğerlerini risk altına alır.
8. Yatkın Kedi Profili
- FIV: Sokak erkek kedi, kavgaya giren.
- FeLV: Çoklu kedi haneler, yavru, immün baskılı.
- Stres + kötü beslenme + diğer hastalık risk artırır.
9. Önleme
- İç ortam yaşam.
- Kısırlaştırma (erkek kavga + kösnüme + bulaşma azalır).
- FeLV aşısı (dış ortam kediye).
- Yeni kedi sahiplenmeden önce test.
- Pozitif kediyi başka kedilerden ayır.
10. Mit ve Gerçek
- Mit: FIV+ kedi hemen ölür → Gerçek: 5-10 yıl iyi bakımla yaşar.
- Mit: FIV insandan kediye geçer → Gerçek: HAYIR, türle özeldir.
- Mit: Aynı kâseden yemek FIV bulaşır → Gerçek: Risk çok düşük.
- Mit: FeLV+ kedi başka kediye dokunmadan bulaştırır → Gerçek: Yakın temas + tükürük şart.
- Mit: Pozitif kediyi uyutmak gerekir → Gerçek: Yaşam kalitesi iyi ise asla.
FIV ve FeLV — kedi dünyasının iki ciddi virüs hastalığı ama iyi bakımla yıllarca kaliteli yaşam mümkün. Test + iç ortam + ayrım + düzenli vet kontrolü + kaliteli beslenme dörtlüsü pozitif kedinin yıllarca mutlu yaşamasını sağlar. DoldurKabı uygulamasında FIV/FeLV deneyimli vet klinikleri haritalı bulunur.
