Kış gelince evdeki ilaç kutuları çoğalır. Masada ağrı kesici, komodinin üstünde grip ilacı, çantada boğaz pastili, banyoda burun spreyi. Biri hastalanınca ilaçlar dolaptan çıkar ve çoğu zaman bir daha yerine dönmez.
Bu dönem, evcil hayvanların insan ilaçlarına ulaştığı kazaların sık görüldüğü bir zaman. Ya yere düşen bir tablet bulunuyor ya da iyi niyetle verilen bir ilaç sorun çıkarıyor. Sana iyi gelen bir ilacın hayvanın vücudunda başka bir etki yapabileceğini bilmek, bu kazaların çoğunu önlüyor.
Neden insan ilacı hayvana uygun değil?
Kediler ve köpekler bazı ilaçları insanlardan farklı şekilde işler. Özellikle kedilerin karaciğeri, insanların kolayca parçaladığı bazı maddeleri parçalamakta zorlanır. Bir de boyut farkı var: senin için tek bir tablet olan miktar, küçük bir kedi ya da köpek için çok yüksek bir miktara denk gelebilir.
Bu yüzden kural basit: veteriner hekimin özellikle önermediği hiçbir insan ilacını hayvanına verme. "Yarım tablet bir şey yapmaz" düşüncesi bu konuda geçerli değil.
Kışın evde çoğalan riskli ilaçlar
Ağrı kesiciler ve ateş düşürücüler
Parasetamol kediler için çok tehlikelidir; küçük bir miktar bile kan ve karaciğer üzerinde ciddi sorunlara yol açabilir. Köpeklerde de risklidir. İbuprofen ve naproksen gibi yaygın ağrı kesiciler ise hem kedilerde hem köpeklerde mide ve böbrek üzerinde ağır etkiler yapabilir. Hayvanın ağrısı varsa çözüm, ona özel ağrı yönetimi için veteriner hekime gitmek.
Grip ve soğuk algınlığı ilaçları
Kombine grip ilaçlarının çoğunda ağrı kesicinin yanında burun açıcı maddeler de bulunur. Bu maddeler hayvanlarda kalp ritmini ve sinir sistemini etkileyebilir. Toz halinde suya karıştırılan grip ilaçlarının poşetleri de tatlı aromalı olduğu için köpeklerin ilgisini çekebilir.
Burun spreyleri ve damlalar
Burun açıcı spreyler küçük şişelerde olduğu için köpekler tarafından kolayca çiğnenir. İçlerindeki madde az miktarda bile hayvanlarda ciddi etki gösterebilir. Banyodaki rafa ya da yatak başına bırakılan şişe, merak eden bir köpeğin oyuncağına dönüşebilir.
Pastiller, sakızlar ve şekersiz ürünler
Boğaz pastillerinin ve şekersiz sakızların bir kısmında ksilitol bulunur. Ksilitol köpekler için zehirlidir ve kan şekerinde ani düşüşe, karaciğer sorunlarına yol açabilir. Paketin üzerindeki içerik listesine bak; "ksilitol" ya da "şeker alkolü" yazıyorsa o ürünü köpeğin ulaşamayacağı bir yerde tut. Aynı şey şekersiz şuruplar, ağız spreyleri ve bazı vitamin tabletleri için de geçerli.
Mentollü merhemler ve kokulu buharlar
Göğse sürülen mentollü, kafurlu ya da okaliptüslü merhemler yalandığında hayvanlarda sindirim sorunlarına ve daha ağır tablolara yol açabilir. Merhem sürdüğün yer hayvanın yalayabileceği bir yerse, ona sarılmadan önce bunu düşün. Buhar makinesine damlatılan uçucu yağlar da özellikle kediler için risklidir.
İlaç dolabını yeniden düzenle
Kazaların çoğu ilacın açıkta bırakılmasından kaynaklanıyor. Birkaç alışkanlık değişikliği bunu büyük ölçüde önlüyor.
- İlaçları kapağı kapanan, yüksekte duran bir dolapta tut. Çekmece, köpeğin burnuyla açabileceği bir yer olabilir.
- Komodinin ya da sehpanın üstüne ilaç bırakma. Gece içilen ilacı kutusuyla birlikte dolaba geri koy.
- Tableti blisterden çıkarırken masanın üstünde çıkar, yere düşerse hemen bul.
- Çantalar, ceket cepleri ve misafirlerin bıraktığı çantalar da risk. Köpekler çantayı karıştırmayı iyi bilir.
- Hayvanın kendi ilaçlarını insan ilaçlarından ayrı bir kutuda sakla. Karışıklık, kazaların ikinci büyük kaynağı.
Misafirler, büyükler ve çantalar
Kış aylarında ev ziyaretleri de artar. Yılbaşında, sömestr tatilinde ya da hastalık zamanında yanına gelen bir yakının kendi ilaçlarını yanında getirir. Tansiyon, kalp, şeker ya da uyku ilaçları çoğu zaman haftalık ilaç kutularında, kolay açılan kapaklarla taşınır. Bu kutular yatak başına ya da salondaki sehpaya bırakıldığında köpek için ulaşılabilir hale gelir.
Misafirine nazikçe ilaçlarını kapalı bir dolapta ya da bavulunun içinde tutmasını rica et. Misafir odasının kapısını kapalı tutmak da işe yarar. Bu ilaçların bir kısmı küçük miktarlarda bile hayvanlarda ciddi etki yapabilir; yanlışlıkla yutulursa ilacın adını öğrenip vakit kaybetmeden veteriner hekimini ara.
Çöp kovası ve boş kutular
Kullanılmış blister ambalajları, boş şurup şişeleri ve içinde birkaç tablet kalan kutular çöpe atıldığında da risk sürer. Köpekler çöpü karıştırmayı sever, kediler de sallanan bir kutuyla oynamaya başlayabilir. İlaç atıklarını kapağı sıkı kapanan bir çöp kovasına at ya da eczanelerin topladığı atık kutularını kullan.
Hayvanının kendi ilaçlarında karışıklık
Kış aylarında hayvanın da bir tedavisi varsa ilaç saatleri evdeki diğer ilaçlarla karışabilir. Bir aile üyesi "verdim" der, diğeri de verir; ya da hiç verilmez. Bu karışıklığı azaltmanın yolu, kimin hangi gün hangi saatte ilacı verdiğini tek bir yerde tutmak. DoldurKabı uygulamasında hayvanın ilaçları için hatırlatıcı kurabilir, verilen dozları kaydedebilirsin; böylece evdeki herkes aynı bilgiye bakar. Sağlık takibi sayfasında bu özelliklerin nasıl çalıştığını görebilirsin.
Bir ilacın dozunu kendi başına değiştirme ya da tedavi bitmeden kesme. Hayvan iyileşmiş görünse bile kararı veteriner hekiminle birlikte ver.
Hayvanın bir ilaç yuttuysa
Bu durumda zaman önemli. Şunları sırasıyla yap:
- Hayvanı ilaçtan uzaklaştır, ortada kalan tablet ya da şişe varsa topla.
- Ne yuttuğunu, yaklaşık ne kadar olduğunu ve saatini not et. İlacın kutusunu ya da prospektüsünü yanına al.
- Belirti beklemeden veteriner hekimini ara. Bazı ilaçların etkisi saatler sonra ortaya çıkar.
- Kendi başına kusturmaya çalışma, tuzlu su ya da başka bir şey içirme. Bu, bazı durumlarda daha fazla zarar verebilir.
Gece ya da tatil gününde açık bir yer bulmak için acil veteriner sayfasını kullanabilirsin. Gündüz saatleri için yakınındaki muayenehaneler veteriner listesinde yer alıyor.
"Hayvanım da üşüttü, ne verebilirim?"
Kışın sık duyulan sorulardan biri bu. Hapşıran, burnu akan ya da öksüren bir hayvana evdeki grip ilacından vermek çok tehlikeli olabilir. Bu belirtilerin arkasında farklı sebepler olabilir ve hangisinin olduğuna veteriner hekim muayeneyle karar verir. Evde yapabileceğin şey hayvanı sıcak ve cereyansız bir yerde tutmak, suyunu ve mamasını yakında bulundurmak ve onu muayeneye götürmek.
Sık Sorulan Sorular
Köpeğime çocuk şurubundan biraz verebilir miyim?
Hayır. Çocuk şuruplarında da hayvanlar için riskli etken maddeler ve ksilitol gibi tatlandırıcılar bulunabilir. Hiçbir şurubu veteriner hekimine danışmadan verme.
Kedim yere düşen bir tableti yaladı ama yutmadı sanırım, ne yapmalıyım?
Emin olamıyorsan yutmuş gibi davran. İlacın adını ve saati not edip veteriner hekimini ara; özellikle ağrı kesicilerde kedilerde küçük miktarlar bile önemli olabilir.
Bitkisel ürünler ve vitaminler de riskli mi?
Bazıları evet. Bitkisel karışımlar, efervesan tabletler ve vitaminler de hayvanlar için uygun olmayan maddeler içerebilir. Hayvanına bir takviye vermeyi düşünüyorsan önce veteriner hekimine danış.
Hayvanım ilacı yuttu ama hiçbir belirti yok, yine de gitmeli miyim?
Evet, aramak için belirti bekleme. Ağrı kesiciler, burun açıcılar ve ksilitol gibi maddelerin etkisi saatler sonra ortaya çıkabilir ve erken müdahale çoğu zaman daha kolaydır. İlacın adını, yaklaşık miktarını ve saatini veteriner hekimine söyle; o, hayvanının kilosuna ve yuttuğu maddeye göre ne yapılması gerektiğine karar verir. Kutuyu ya da prospektüsü yanında götürmeyi unutma.
