Kapı Açılınca Dışarı Fırlayan Kedi: Kaçış Alışkanlığını Azaltmak

Anahtarı kapıya soktuğun anda içeriden bir pati sesi geliyor ve kapıyı araladığın gibi kedin bacaklarının arasından merdivenlere fırlıyor. Bazen sahanlıkta durup kokluyor, bazen bir alt kata iniyor, bazen de çok daha uzağa gidiyor. Kapı önü kaçışları ev kedilerinin kaybolmasının sık görülen yollarından biri. İyi haber şu: bu alışkanlık sabırla ve cezasız yöntemlerle azaltılabiliyor.

Bu yazıda kedilerin neden kapıya koştuğunu ve evde uygulayabileceğin basit düzenlemeleri anlattık.

Kedi neden kapıya koşar?

Kapının arkası kediler için bitmeyen bir merak kaynağı. Merdiven boşluğundan gelen kokular, komşuların sesleri, başka hayvanların izleri. Evde günlerini benzer şekilde geçiren bir kedi için o aralık, yeni bir şey keşfetme şansı demek.

Sebebi anlamak çözümü de şekillendirir. Kapıya koşmanın arkasında genellikle şunlardan biri ya da birkaçı oluyor:

• Can sıkıntısı: Gün içinde yeterince oynamayan, uyarılmayan bir kedi enerjisini kapıda harcar.
• Karşılama alışkanlığı: Eve geldiğinde ilk ilgiyi kapı önünde görüyorsa orada beklemeyi öğrenir.
• Kokular ve sesler: Koridorda başka bir kedi ya da köpek dolaşıyorsa merak artar.
• Kısırlaştırılmamış olmak: Üreme dönemindeki kediler dışarı çıkmak için çok daha ısrarcı olabilir. Bu konuyu veteriner hekiminle konuşmak iyi olur.

Kapı önünü sıkıcı, evin içini ilginç yap

Kapıya koşmayı tamamen yasaklamaya çalışmak yerine kedinin dikkatini başka bir yere yönlendirmek daha kalıcı sonuç veriyor. Bunun için kapı önünün "hiçbir şeyin olmadığı" bir yer olması gerek.

Eve girdiğinde kedini kapının dibinde sevme ve konuşma. Önce içeri gir, ayakkabını çıkar, çantanı bırak, sonra salona geç ve orada onu sev. Böylece karşılamanın kapıda değil, evin içinde olduğunu öğrenir. İlk günlerde zor gelebilir, çünkü kedi seni kapıda bekliyor ve sen onu görmezden geliyor gibisin. Ama birkaç hafta içinde kapı önünde bekleme alışkanlığı azalır.

Kendine ait bir bekleme yeri

Kapıdan biraz uzakta, giriş alanını görebileceği yüksek bir yer hazırla. Bir kedi ağacı, pencere kenarına koyulmuş bir raf ya da bir dolabın üstü olabilir. Eve gelmeden önce o noktaya bir ödül bırak ya da içeri girer girmez oraya küçük bir mama tanesi at. Kedi zamanla seni kapının dibinde değil, o yüksek yerde beklemeyi öğrenir.

Giriş çıkışta küçük bir düzen

Ev halkının herkesinin aynı şekilde davranması, eğitimin tutması için şart. Giriş çıkışta şu adımlar işe yarayabilir:

• Çıkmadan önce dikkatini dağıt: Kapıyı açmadan birkaç saniye önce evin diğer ucuna bir oyuncak ya da ödül at. Kedi oraya koşarken sen çık.
• Girerken kapıyı yavaş aç: Önce küçük bir aralık aç, içeri bak, kedi yakındaysa bekle. Bir ayağınla aralığı kapat, sonra gir.
• Kargo ve misafir anları: Kapı zili çaldığında kediyi bir odaya al ve kapıyı kapat. Bu anlar kaçışların sık yaşandığı anlar.
• Çocuklarla konuş: Çocukların kapıyı açarken nelere dikkat etmesi gerektiğini birlikte konuşun.

Ara kapı ve fiziksel önlemler

Eğitim sürerken bir güvenlik katmanı eklemek iyi olur. Antre ile salon arasında bir kapı varsa, dış kapıyı açmadan önce bu ara kapıyı kapatmak kaçışı neredeyse imkânsız hâle getirir. Böyle bir kapı yoksa giriş alanına koyulan, kedinin üzerinden atlayamayacağı yükseklikte bir bebek kapısı ya da paravan da benzer işi görebilir.

Kapı önüne kediyi rahatsız edecek şeyler koymak yerine o alanı boş ve ilgisiz bırakmak daha nazik bir yol. Su püskürtmek, bağırmak ya da kapıyı kediye çarpmak gibi cezalar kedinin sana olan güvenini sarsar ve korkuyla kaçan bir kedi bulunması daha zor bir kedidir.

Pencere ve balkon da kapı kadar önemli

Kapı önünü güvenli hâle getirirken pencereleri ve balkonu da unutma. Kapıdan çıkamayan meraklı bir kedi, açık bir pencereden ya da balkon korkuluklarının arasından dışarıyı denemeye kalkabilir. Açık bıraktığın pencerelerde sağlam bir file ya da sineklik, balkonda da kedinin geçemeyeceği bir kapatma düşünebilirsin.

Gün içinde enerjisini harcamasına yardım et

Kapı önü kaçışlarının arkasında çoğu zaman karşılanmamış bir oyun ihtiyacı yatıyor. Günde birkaç kez, kısa da olsa avlanmayı taklit eden oyunlar oynayın. Olta oyuncağıyla kovalamaca, yere saklanmış mama taneleri, mama bulmacaları ya da pencere önünde kuşları izleyebileceği bir yer. Oyun sonrası küçük bir öğün vermek, avlanıp yiyip dinlenme döngüsünü tamamlar ve kedi daha sakin olur.

Kedinin nasıl bir karaktere sahip olduğunu anlamak da yardımcı olur. Bazı ırklar ve bazı kişilikler daha meraklı, daha hareketli. Kedi ırkları sayfalarında farklı ırkların enerji seviyelerine dair bilgileri bulabilirsin.

Sahanlığa çıktığında onu nasıl geri alırsın?

Kedin kapıdan fırlayıp merdivene çıktığında ilk tepki çoğu zaman peşinden koşmak oluyor. Ama kovalanan kedi bir kat daha iner ya da çıkar. Bunun yerine durup sakin kal. Kapıyı açık bırak, evin içinden mama kabını salla ya da ödül paketini hışırdat. Birkaç adım geri çekil ve ona dönmesi için yol aç.

Kedi sahanlıkta koklayıp duruyorsa yanına çömel ve elini koklamasına izin ver. Kucağa alacaksan nazikçe ve kararlı bir şekilde al, sonra içeride ona bir ödül ver. Böylece eve dönmek de keyifli bir şeyle eşleşir. Kediyi geri aldıktan sonra ona kızmak, bir sonraki seferde yanına gelmesini zorlaştırır.

Yeni sahiplenilen kedilerde ilk haftalar

Eve yeni gelmiş bir kedi henüz evini tanımıyor ve kapının ötesindeki dünyayı eski yaşamına dönüş yolu gibi görebiliyor. Özellikle daha önce sokakta yaşamış kediler ilk haftalarda çıkış arayabilir. Bu dönemde giriş alanını ekstra dikkatle kullan, ara kapıyı her zaman kapat ve misafir trafiğini azalt. Kedi evi kendi bölgesi olarak benimsedikçe kapıya duyduğu ilgi de genellikle azalır.

Yine de kaçarsa: önceden hazır ol

Bütün önlemlere rağmen bir gün kapı açık kalabilir. Bu ihtimale karşı birkaç şeyi şimdiden hazırlamak iyi olur:

• Kedinin mikroçipli olduğundan ve kayıttaki iletişim bilgilerinin güncel olduğundan emin ol.
• Kedine güvenlik kopçalı bir tasma ve üzerinde telefon numarası olan bir künye düşünebilirsin.
• Gün ışığında çekilmiş, bütün vücudunu gösteren birkaç güncel fotoğrafını ayrı bir klasörde tut.

Kedi kaçtığında ilk bakılacak yerler genellikle merdiven boşluğu, üst ve alt katlar ve bodrumdur. Yakında bulamazsan vakit kaybetmeden bir kayıp ilanı açmak aramayı genişletmene yardımcı olur.

Sık Sorulan Sorular

Kedimi kapıya koştuğu için cezalandırmalı mıyım?

Hayır. Bağırmak ya da su püskürtmek kedinin kapı merakını gidermez, sadece sana olan güvenini azaltır. Dikkatini dağıtmak, karşılamayı evin içine taşımak ve gün içinde yeterince oynamak daha kalıcı sonuç verir.

Kısırlaştırma kapı kaçışını azaltır mı?

Kısırlaştırılmamış kedilerde dışarı çıkma isteği üreme dönemlerinde belirgin şekilde artabiliyor. Kısırlaştırmanın senin kedin için uygun olup olmadığını ve zamanlamasını veteriner hekiminle konuşmanı öneririz.

Bu alışkanlık ne kadar sürede değişir?

Kediden kediye değişir. Ev halkının hepsi aynı kurallara uyarsa çoğu kedide birkaç hafta içinde kapı önünde bekleme azalmaya başlar. Önemli olan tutarlı olmak.

Kedim sadece sahanlıkta dolaşıp geri geliyor, yine de önlem almalı mıyım?

Evet. Bugün sahanlıkta duran bir kedi, bir gün açık kalan bina kapısından ya da bodrum penceresinden dışarı çıkabilir. Kapı önü alışkanlığını erken azaltmak, ileride yaşanabilecek bir kaybolmanın önüne geçer.