Günlerce süren aramanın ardından kapıyı açtığında karşında onu görmek, anlatılması zor bir rahatlama. İnsanın ilk isteği hayvanı kucaklayıp bütün gün yanından ayırmamak oluyor. Bu çok doğal. Ama dışarıda kaldığı süre boyunca hayvanın vücudu da ruh hâli de değişmiş olabilir. Eve dönüşün ilk günlerinde biraz dikkatli davranmak, bu mutlu sonun pürüzsüz devam etmesini sağlar.
Bu yazıda kaybolup geri dönen bir kedi ya da köpeğin ilk günlerinde nelere bakman gerektiğini sırayla anlattık.
İlk saatler: sakin bir karşılama
Hayvanın dışarıda yaşadıklarını bilemezsin. Korkmuş, yorgun ya da aç olabilir. Eve geldiğinde etrafını kalabalık etmemeye çalış. Herkes aynı anda sevmeye, kucaklamaya, fotoğraf çekmeye girişirse hayvan bunaltılmış hissedebilir.
Onu sessiz bir odaya al. Suyunu, yatağını ve kediyse kum kabını koy. Bırak biraz kendi kokusunu, kendi eşyalarını yeniden tanısın. Sana gelmek istediğinde zaten gelecektir.
Vücudunu nazikçe kontrol et
Hayvan biraz sakinleştikten sonra elinle bütün vücudunu yavaşça yokla. Bunu bir muayene gibi değil, sevme gibi yap. Şunlara dikkat et:
- Patiler ve tırnaklar: Çatlak, kesik, kırık tırnak ya da pati arasına sıkışmış diken ve cam parçası
- Tüyler ve deri: Isırık izleri, kabuklanmış yaralar, kene ya da pire
- Gözler, kulaklar ve burun: Akıntı, kızarıklık, kötü koku
- Yürüyüş: Topallama, bir bacağını kullanmaktan kaçınma
- Dokunmaya tepki: Belli bir yere dokunduğunda irkilmesi ya da hırlaması o bölgede ağrı olabileceğini gösterir
Gördüğün her şeyi not al. Fotoğraf çekmek de işine yarar; veterinere gittiğinde neyi ne zaman fark ettiğini daha net anlatabilirsin.
Veteriner kontrolünü erteleme
Hayvan dıştan iyi görünse bile, dışarıda birkaç gün geçirmiş her hayvanın bir veteriner kontrolünden geçmesi iyi olur. Dışarıda neler yediğini, neyle temas ettiğini ve ne kadar susuz kaldığını bilemezsin. Bir veteriner hekim gözle fark edilmeyen sorunları değerlendirebilir, parazit uygulaması ve aşı durumu için de seni yönlendirebilir.
Şu durumlarda beklemeden git:
- Nefes alırken zorlanıyorsa ya da ağzı açık soluyorsa
- Kusma, ishal ya da idrarda kan varsa
- Su içmiyorsa ya da hiç yemek yemiyorsa
- Çok halsizse, ayakta duramıyorsa
- Kedin erkekse ve kum kabına gidip idrar çıkaramıyorsa
Gece saatindeysen yakınındaki acil veteriner kliniklerine bakabilirsin.
Temizlik ve parazit kontrolü
Dışarıda kalan bir hayvanın tüyleri kirlenmiş, yağlanmış ya da keçeleşmiş olabilir. İlk gün onu banyoya sokmak yerine nemli bir bezle kirli bölgeleri nazikçe silmek daha az stresli bir yol. Banyo, hayvan sakinleşip veteriner kontrolünden geçtikten sonra da yapılabilir. Tüylerinde boya, yağ ya da tanımadığın bir madde varsa hayvanın onu yalamasına izin verme ve ne yapman gerektiğini veteriner hekimine sor.
Tüylerin arasını, kulak arkalarını, koltuk altlarını ve parmak aralarını kene ve pire açısından kontrol et. Kene görürsen parmaklarınla koparmaya çalışma; doğru yöntemle çıkarılması için veterinere başvur. Dışarıda geçen süreye göre iç ve dış parazit uygulamalarının yenilenmesi gerekebilir. Aşı takvimini de bu kontrolde birlikte gözden geçirebilirsiniz.
Yemeği ve suyu azar azar ver
Uzun süre aç kalmış bir hayvan önüne konan mamayı bir anda bitirmek isteyebilir. Bu da mide bulantısına ve kusmaya yol açabilir. İlk gün alıştığı mamayı küçük porsiyonlarla, günün farklı saatlerine yayarak vermek daha nazik bir başlangıç olur. Suyu her zaman ulaşabileceği bir yerde tut.
Ne kadar ve ne sıklıkta besleyeceğin konusunda tereddüt ediyorsan veteriner hekimine danış. Özellikle çok zayıflamış, yaşlı ya da kronik bir hastalığı olan hayvanlarda beslemeye dönüş planı kişiye özel olmalı.
Kronik bir hastalığı nedeniyle düzenli ilaç kullanan bir hayvan dışarıdayken dozlarını kaçırmış olabilir. İlaca nasıl devam edileceğine kendin karar verme; kaçan süreyi veteriner hekimine anlat ve onun yönlendirmesine göre ilerle.
Evdeki diğer hayvanlarla yeniden tanıştırma
Evde başka bir kedi ya da köpek varsa, dönüşün şaşırtıcı kısmı bu olabilir. Yıllardır birlikte yaşayan iki kedi, biri dışarıdan döndüğünde birbirine tıslayabilir. Bunun sebebi çoğu zaman koku. Dışarıdan gelen hayvan artık evin kokusunu değil, sokağın kokusunu taşıyor ve diğer hayvan onu tanıyamıyor.
Bu yüzden dönen hayvanı birkaç gün ayrı bir odada tutmak, iki tarafı da rahatlatır. Bu sürede:
- Yatakları ya da battaniyeleri değiştirerek kokularını birbirine tanıt.
- Kapının iki yanında mama vererek birbirlerinin varlığını iyi bir şeyle ilişkilendirmelerine yardım et.
- Veteriner kontrolü ve parazit uygulaması tamamlanmadan yakın teması ertele.
Gerginlik birkaç gün içinde çoğu zaman yatışır. Sakin görünüyorlarsa kapıyı kısa süreler için açarak buluşturabilirsin.
Uykuyu ve dinlenmeyi ihmal etme
Dışarıda geçen günler, hayvan için sürekli tetikte olmak demek. Eve döndüğünde normalden çok uyuyabilir, saatlerce yatağından çıkmayabilir. Bu genellikle bedeninin toparlanma biçimi. Onu uyandırmamaya, oyun ya da yürüyüş için zorlamamaya çalış. Uyurken yanından geçerken sessiz ol, evdeki çocuklara da bu konuda yardımcı olmalarını söyle.
Davranış değişikliklerine sabır göster
Kaybolup dönen bazı hayvanlar ilk günlerde sana her zamankinden çok yapışır, bazıları ise çekingen ve ürkek olur. Bazı kediler saklanır, bazı köpekler kapı önünde beklemeye başlar. Bunlar yaşadığı stresin izleri ve genellikle zamanla azalır.
Bu dönemde rutini mümkün olduğunca eski hâline döndür. Mama saatleri, oyun saatleri ve yürüyüşler aynı düzende devam etsin. Hayvanı sürekli sevgiye boğmak yerine onun yanına gelmesine izin ver. Ürkeklik haftalar geçmesine rağmen azalmıyorsa ya da saldırganlık başladıysa bir veteriner hekimle konuşmak iyi olur. Bazen davranışın arkasında fark edilmemiş bir ağrı olabiliyor.
İlanları kapat, kaçış yolunu bul
Hayvanın geri döndüğünü ilan verdiğin her yerde duyur. Kayıp hayvan ilanını kapat, astığın afişleri topla, sana yardım eden komşulara ve esnafa haber ver. Bu hem bir teşekkür, hem de onların artık başka kayıp hayvanlara dikkat edebilmesi demek.
Son olarak kaçışın nasıl olduğunu düşün. Açık kalan bir pencere mi, kapı açıldığında fırsat kollayan bir kedi mi, yürüyüşte gevşek kalan bir tasma mı? Aynı açığı kapatmadan rahat etmek zor. Hayvanının künyesinin üzerindeki numaranın güncel olduğunu ve mikroçip kaydındaki iletişim bilgilerinin doğru olduğunu da kontrol et.
Sık Sorulan Sorular
Hayvanım iyi görünüyor, yine de veterinere götürmeli miyim?
Evet, götürmek iyi olur. Dışarıda yediği bir şey, bir ısırık ya da parazit ilk günlerde belirti vermeyebilir. Kısa bir kontrol hem içini rahatlatır hem de olası bir sorunu erken yakalamanı sağlar.
Kedilerim birbirine neden tıslıyor?
Dönen kedi dışarının kokusunu taşıdığı için diğer kedi onu yabancı gibi algılayabilir. Birkaç gün ayrı odada tutup kokularını yatak ve battaniye değişimiyle tanıştırmak çoğu zaman gerginliği azaltır.
Döndükten sonra çok yemek istiyor, sorun olur mu?
Bir anda çok yemek mideyi zorlayabilir. İlk günlerde küçük porsiyonlarla, günün farklı saatlerine yayarak vermek daha güvenli. Kusma ya da ishal olursa veteriner hekimine danış.
Döndükten sonra sürekli dışarı çıkmak istiyor, ne yapmalıyım?
Dışarıda bir süre geçiren hayvanlar, özellikle kediler, kapıya ve pencereye daha çok ilgi gösterebilir. Bu dönemde giriş çıkışlarda ekstra dikkatli ol, pencereleri ve balkonu güvenli hâle getir ve evde oyun süresini artır. İlgi genellikle zamanla azalır.
