Kış geldiğinde veteriner hekimlere sorulan sorular da değişir. "Kedim üşüttü galiba, sürekli hapşırıyor." "Köpeğim parktan döndü, öksürüyor." İnsanlarda soğuk algınlığına benzeyen bu belirtiler, kedi ve köpeklerde de kış aylarında sık görülür.

Bu yazı sana teşhis koymayı öğretmiyor. Benzer belirtilerin arkasında birbirinden çok farklı sebepler olabilir ve hangisi olduğuna muayeneyle karar verilir. Amaç, evde neyi gözlemlemen gerektiğini, neyi bekleyebileceğini ve hangi durumda beklemeden yola çıkman gerektiğini bilmen.

Neden kışın daha sık görülüyor?

Kış aylarında hayvanlar daha çok kapalı alanda vakit geçirir. Kaloriferli evlerde hava kurur, burun ve boğazdaki nemli tabaka incelir. Köpekler parklarda, kuaförde ya da pansiyonda başka köpeklerle yakın temas kurar. Kedilerde ise yeni eve gelen bir kedi, evin diğer kedileriyle aynı kapları paylaşır. Bütün bunlar solunum yolu enfeksiyonlarının yayılmasını kolaylaştırır.

Bir de soğuk ve ıslaklık var. Yağmurda ıslanıp kurumadan soğuk bir köşede yatan bir hayvanın vücudu daha çok zorlanır. Soğuğun tek başına hastalık yapmadığını, ama direnci düşürebileceğini düşünebilirsin.

Kedilerde hangi belirtilere bakmalı?

Hapşırık: Ara sıra bir iki hapşırık çoğu zaman tozdan ya da bir kokudan olur. Gün boyunca tekrar eden, nöbet gibi gelen hapşırıklar dikkat ister.
Burun akıntısı: Berrak ve sulu akıntı ile sarı, yeşil ya da koyu renkli akıntı arasında fark vardır. Rengini ve kokusunu not et.
Göz: Sulanma, kızarıklık, çapaklanma, gözü kısık tutma.
İştah: Kediler yemeğin kokusuna çok önem verir. Burnu tıkanan bir kedi, mamasının kokusunu alamadığı için yemeyi bırakabilir. Bu, kedilerde göz ardı edilmemesi gereken bir değişiklik.
Ağızda yara ya da salya: Bazı solunum yolu enfeksiyonları ağızda yaralarla birlikte görülebilir.

Köpeklerde hangi belirtilere bakmalı?

Öksürük: Kuru, kaz sesine benzeyen, sonunda öğürme gibi biten bir öksürük ya da balgamlı, ıslak bir öksürük. Sesini telefonla kaydetmek veteriner hekime anlatmayı kolaylaştırır.
Burun akıntısı ve hapşırık: Kedilerdeki gibi rengine ve süresine dikkat et.
Hareket isteği: Yürüyüşe çıkmak istememe, çabuk yorulma, merdivende duraksama.
Nefes: Dinlenirken bile hızlı nefes alma, nefes alırken karnın belirgin şekilde çalışması.

Köpeklerin bir arada olduğu yerlerden sonra başlayan öksürük, bulaşıcı bir sebebe işaret edebilir. Bu durumda köpeğini muayene olana kadar diğer köpeklerden uzak tutmak iyi bir nezaket.

Beklemeden veterinere gitmen gereken durumlar

Bazı belirtiler evde izlemeye uygun değildir. Şunlardan birini görürsen vakit kaybetmeden veteriner hekime ulaş:

Nefes almakta zorlanma, kedinin ağzı açık nefes alması, burun deliklerinin genişleyip daralması.
Dil ya da diş etinde morumsu ya da soluk renk.
Kedinin bir günden uzun süre hiç yememesi.
Belirgin halsizlik, saklanma, dokunulmak istememe.
Gözde bulanıklık, gözün kapalı tutulması ya da gözde yara şüphesi.
Yavru, yaşlı ya da bilinen kronik bir hastalığı olan hayvanda başlayan her solunum belirtisi.
Aşıları eksik olan ya da yakın zamanda sahiplenilmiş bir hayvanda başlayan belirtiler.

Gece ya da hafta sonu bu belirtiler başladıysa acil veteriner sayfasından açık bir yer bulabilirsin.

Muayeneye kadar evde neler yapabilirsin?

Hafif belirtilerde ve veteriner hekiminle konuşup randevu beklerken hayvanının rahat etmesi için şunları yapabilirsin:

Onu sıcak, cereyan almayan bir odada tut. Kalorifer peteğinin dibine değil, sıcak ama nefes alınabilir bir köşeye yatağını koy.
Evdeki hava çok kuruysa odayı düzenli havalandır ve nemi biraz artıracak önlemler al. Banyoda sıcak duş açıkken hayvanın kapıda biraz durması, bazı veteriner hekimlerin önerdiği basit bir yöntemdir; önce kendi hekimine sor.
Burun ve göz çevresindeki akıntıyı ılık suyla nemlendirilmiş yumuşak bir bezle nazikçe sil.
Kedinin iştahı düştüyse yaş mamayı biraz ılıtmak kokusunu artırır ve yemeye teşvik edebilir.
Suyunu taze ve kolay ulaşılır tut.
Köpeğin boğazı hassassa yürüyüşte boyun tasması yerine göğüs koşumu kullan.

Yapmaman gerekenler

Evdeki grip ilaçlarından, ağrı kesicilerden ya da elinde kalan eski antibiyotiklerden verme. İnsan ilaçlarının bir kısmı kediler ve köpekler için ciddi risk taşır. Mentollü merhemleri ve okaliptüslü buharları da hayvanın yakınında kullanma. Tedavi kararını, gerekirse ilacın türünü ve süresini veteriner hekimin belirler.

Gözlem notu tutmak işe yarar

Hafif belirtilerle başlayan bir tablo bazen birkaç gün içinde değişir. Hangi gün ne gördüğünü aklında tutmak zordur, bu yüzden basit bir not tutmak iyi bir fikir. Her gün aynı saatte şunlara bak ve not et:

Bugün ne kadar yedi, ne kadar su içti?
Hapşırık ya da öksürük sayısı arttı mı, azaldı mı?
Akıntının rengi değişti mi?
Oyun ve hareket isteği nasıl?
Dinlenirken nefes alıp verişi sakin mi?

Dinlenirken nefes sayısını saymak da kolay bir takip yöntemi. Hayvan uyurken göğsünün bir dakika içinde kaç kez inip kalktığını say ve not al. Bu sayıyı birkaç gün takip etmek, artış olduğunda fark etmeni sağlar. Normal değerlerin hayvandan hayvana değiştiğini unutma; ne zaman endişelenmen gerektiğini veteriner hekimine sor.

Çok hayvanlı evlerde

Evde birden fazla kedi ya da köpek varsa belirti gösteren hayvanın su ve mama kaplarını ayır, yatağını kısa bir süre ayrı tut ve ona dokunduktan sonra ellerini yıka. Diğer hayvanların aşı durumunu da kontrol ettir. Karma aşılar bazı solunum yolu hastalıklarına karşı koruma sağlar; hangi aşının ne zaman tekrarlanacağını veteriner hekimin hayvanın yaşına ve yaşam koşullarına göre söyler.

Yavru ve yaşlılarda neden beklenmez?

Yavru kediler ve köpekler hızla sıvı kaybeder, birkaç öğün yemediklerinde bile durumları değişebilir. Yaşlı hayvanlarda ise solunum belirtileri bazen kalp ya da başka organlarla ilgili bir sorunun ilk işareti olabilir. Bu yüzden bu iki grupta hafif görünen belirtiler için de beklemeden veteriner hekime danışmak daha doğru bir yaklaşım.

Veteriner hekime ne anlatmalısın?

Muayeneyi kolaylaştıracak bilgileri önceden topla: belirtiler ne zaman başladı, iştah ve su tüketimi nasıl, yakın zamanda başka hayvanlarla temas oldu mu, aşıları ne zaman yapıldı. DoldurKabı uygulamasındaki dijital pet kimliğinde aşıları ve sağlık kayıtlarını tutuyorsan bu bilgilere muayenede telefonundan hemen ulaşırsın. Kayıt tutmanın kolay yolunu sağlık takibi sayfasında bulabilirsin.

Sık Sorulan Sorular

Kedilerin soğuk algınlığı insana bulaşır mı?

Kedilerde ve köpeklerde solunum belirtilerine yol açan etkenlerin çoğu türe özgüdür. Yine de hasta bir hayvana dokunduktan sonra ellerini yıkamak hem senin hem evdeki diğer hayvanların için iyi bir alışkanlık. Özel bir durumdan şüpheleniyorsan veteriner hekimine sor.

Hapşıran kedimi yıkayabilir miyim?

Solunum belirtisi olan bir kediyi kış ortasında yıkamak onu daha çok yorabilir. Gerekiyorsa sadece kirli bölgeleri nemli bezle temizle; banyoyu iyileşme sonrasına bırak.

Öksüren köpeğimi yürüyüşe çıkarmalı mıyım?

Kısa ve sakin tuvalet çıkışları genelde yeterli. Yorucu yürüyüşleri ve başka köpeklerle temas edeceği yerleri muayene olana kadar ertele.

Yeni sahiplendiğim kedi hapşırmaya başladı, normal mi?

Yeni bir eve gelen kedilerde stres ve ortam değişikliğiyle birlikte solunum belirtileri ortaya çıkabilir. Yine de bunu kendi başına geçecek diye beklemek yerine ilk haftada veteriner kontrolüne götür; aşı takvimini de aynı muayenede planlarsın. Yakınındaki muayenehaneleri veteriner listesinden bulabilirsin.

Kışın Hapşıran, Öksüren Kedi ve Köpek: Hangi Belirtide Veterinere Gitmeli?