Yaşam kalitesi skoru — hasta + yaşlı pet için karar verme aracı. "Yaşam kalitesi iyi mi?" sorusu duygusal — objektif ölçüm zor. HHHHHMM skala bunu sağlar. Dr. Alice Villalobos veterinerinin geliştirdiği 7 başlıklı sistem dünya genelinde kabul görür. Bu yazıda yaşam kalitesi değerlendirmesini detaylı inceliyoruz.
1. Neden Yaşam Kalitesi Skoru?
- Duygusal değerlendirme objektif değil.
- "İyi gün vs kötü gün" sayma.
- Ötanazi karar verme aracı.
- Tedavi planı değerlendirme.
- Aile içi tutarlı bakış açısı.
- Sahibe için duygusal güven.
2. HHHHHMM Skala
Her başlık 1-10 puan (1 = en kötü, 10 = en iyi):
- H — Hurt (Ağrı): Ağrı kontrol altında mı?
- H — Hunger (İştah): Yemek yiyebilir mi?
- H — Hydration (Hidrasyon): Yeterli sıvı?
- H — Hygiene (Hijyen): Temiz tutulabiliyor mu?
- H — Happiness (Mutluluk): İlgi gösterir mi?
- M — Mobility (Hareket): Yürüyebilir mi?
- M — More good days than bad: İyi günler ağır basar mı?
3. Skor Yorumu
- 56-70: Yaşam kalitesi iyi, devam.
- 35-55: Orta — değerlendirmeyi sıklaştır, tedavi gözden geçir.
- < 35: Yaşam kalitesi kötü — ötanazi düşünülmeli.
- Tekrarlayan < 35 = aktif karar.
4. Hurt (Ağrı) Değerlendirme
- 10: Ağrı yok, normal davranış.
- 7-9: Hafif ağrı, ilaçla kontrol.
- 4-6: Orta ağrı, ilaç + dikkat.
- 1-3: Şiddetli ağrı, kontrolsüz.
- Belirti: vokalizasyon, saklanma, dokunmaya tepki, davranış değişimi.
5. Hunger + Hydration
- 10: Normal yemek + içme.
- 7-9: Hafif azalma, ödülle yer.
- 4-6: Elle besleme + tüp.
- 1-3: Yemek + içmek reddediyor.
- Subcutaneous sıvı + iştah artırıcı destek.
6. Hygiene
- 10: Kendi temizliyor.
- 7-9: Sahibe yardım + temiz.
- 4-6: Sık temizleme gerek (idrar/dışkı bozma).
- 1-3: Sürekli kirli, bası yaraları.
- Yaşlı pet için yatak değişimi + pati temizliği.
7. Happiness
- 10: Aile ile etkileşim, oyun isteği.
- 7-9: Azalmış ama hâlâ ilgili.
- 4-6: Çoğunlukla pasif, ara sıra ilgili.
- 1-3: Tamamen geri çekilmiş, ilgisiz.
- "Hâlâ kendi olmaktan zevk alıyor mu?" sorusu.
8. Mobility
- 10: Normal yürüyor + koşuyor.
- 7-9: Yavaş yürüyor, eklem ağrısı.
- 4-6: Yardımla yürüyor, sık dinleniyor.
- 1-3: Yatakta sınırlı, kalkamıyor.
- Bası yarası riski yatağa bağlı.
9. More Good Days Than Bad
Belki en önemli kriter:
- Sahibe gün gün kayıt tutar.
- İyi gün: enerjik, yemek yiyor, sevgi gösteriyor.
- Kötü gün: ağrı, halsizlik, isteksizlik.
- Haftalık değerlendirme: iyi > kötü → devam.
- Kötü > iyi → ötanazi düşünülmeli.
- 3+ ardışık kötü hafta = ciddi sinyal.
10. Sahibe İçin Karar Verme
- Skor düzenli kayıt (haftalık).
- Aile birlikte değerlendirme.
- Vet ile paylaş.
- "Pet ne hisseder?" odak.
- Süre uzatma vs konfor sağlama dengesi.
- "Erken karar" ile "geç karar" karşılaştırma — erken iyi.
- Pet için en iyi karar = sahibe için en zor karar.
Yaşam kalitesi skoru — duygusal kararı objektifleştiren araç. HHHHHMM 7 kriterli skala dünya standardı. Düzenli takip + aile + vet birlikte değerlendirme = pet için en iyi karar. Karar zor ama gerekli — sevgi göstergesi acıyı uzatmamak. DoldurKabı uygulamasında palyatif + son evre deneyimli vet klinikleri haritalı bulunur.
