Sonbaharda bahçe ve balkon değişir. Yapraklar düşer, meyveler çürür, nem artar, saksılar içeri alınır. Bunların çoğu insan için sadece temizlik işi, köpek ve kedi içinse yeni koku ve yeni ağız fırsatı demektir.
Amaç korkmak değil, düzeni sadeleştirmek. Riskli olan şeyleri erişimden çıkarmak, geri kalanı normal kullanıma bırakmak yeterlidir. Aşağıdaki başlıklar mevsime özgü olanları topluyor.
Bir de şu var: yediği şeyi gördüğünde bekleme. Kusturmaya çalışmak, ev usulü karışım vermek ya da internette okuduğun bir yöntemi denemek durumu ağırlaştırabilir. Doğrusu, yediğin şeyin ambalajını ya da parçasını yanına alıp doğrudan veterinere gitmektir.
Meşe palamudu ve düşen meyveler
Meşe palamudu köpeklerin ilgisini çeker; yuvarlanır, ısırılınca çatırdar, oyuncağa benzer. Palamut ve meşe yaprağı tanen içerir ve yutulduğunda sindirim sistemini tahriş edebilir. Bütün yutulan palamut ayrıca tıkanmaya yol açabilir; bu küçük köpeklerde daha ciddi bir risktir.
Aynı mevsimde düşen ceviz, kestane ve bahçe meyveleri de sorun çıkarabilir. Yerde kalıp çürüyen meyveler küflenir. Bazı meyvelerin çekirdeği köpekler için uygun değildir ve büyük çekirdekler bağırsakta takılabilir.
Kuruyan otların arasındaki dikenli tohumlar da bu mevsimin işi. Pıtrak ve benzeri tohumlar tüye yapışır; parmak aralarına, kulak kanalına ve göz kapağının altına girebilir. Yürüyüş dönüşü parmak aralarını, koltuk altını ve kulak çevresini elinle tara, yapışan tohumu deriye batmadan çıkar. Parmak arasında şişlik, sürekli yalama ya da tek kulağını sallama başladıysa kendin kurcalama, veterinerine göster.
- Meşe altındaki alanı düzenli süpür; yürüyüşte palamut toplayan köpeği erken yönlendir.
- Yere düşen meyveleri bekletme, kapalı bir kovaya at.
- Kusma, tekrarlayan öğürme, iştahsızlık, karın hassasiyeti ya da uyuşukluk görürsen bekleme, veterinere git.
- Palamut toplamayı alışkanlık haline getiren köpekte yürüyüş sırasında ağızlık kullanımı veterinerinle konuşulabilir.
Mantar ve küf
Sonbahar yağmurlarıyla bahçede, park kenarında ve ağaç diplerinde mantar çıkar. Mantar türlerinin ayrımı uzmanlık ister; bakarak güvenli olup olmadığını anlamak mümkün değildir. Bu yüzden pratik kural nettir: bahçede çıkan mantarı köklerinden temizle ve hayvanın erişemeyeceği şekilde at.
Küf ayrı bir başlık. Kompost yığını, çürüyen meyve, ıslak yaprak yığını ve unutulmuş ekmek artıkları küf üretir. Küflü gıda yemiş hayvanlarda titreme, dengesizlik ve kas seğirmesi gibi sinir sistemi belirtileri görülebilir. Bu tablo acil sayılır.
- Kompostu kapaklı ve devrilmeyen bir kap içinde tut, açık yığın bırakma.
- Islak yaprak yığınlarını uzun süre bekletme; altında küf ve böcek toplanır.
- Yığını dağıtmadan önce altına bak; kırık saksı parçası ve cam kırığı yaprak altında görünmez olur.
- Mantar ya da küflü bir şey yediğini gördüysen parçasından bir örnek al ve doğrudan veterinere git.
- Balkonda saksı altlıklarında biriken durgun suyu boşalt.
Mutfak artıkları: soğan, sarımsak ve diğerleri
Sonbaharda turşu, salça ve kış hazırlığı yapan evlerde mutfak artığı artar. Soğan ve sarımsak kabukları, pırasa ve arpacık artıkları bahçeye ya da kompost kabına atıldığında hayvanın ulaşabileceği bir yere düşmüş olur.
Soğan ailesindeki bitkiler kedi ve köpeklerde kan hücrelerine zarar verebilir; çiğ, pişmiş, kurutulmuş ya da toz halinde olması durumu değiştirmez. Kediler bu konuda daha duyarlıdır. Üzüm ve kuru üzüm köpeklerde böbrek sorununa yol açabilir. Çikolata, kahve telvesi ve tatlandırıcı içeren ürünler de uygun değildir.
Belirtiler hemen çıkmayabilir. Halsizlik, iştahsızlık, soluk diş eti, koyu renkli idrar, kusma ya da ishal görürsen bekleme. Ne kadar ve ne zaman yediğini biliyorsan bu bilgi değerlendirme için önemlidir.
- Organik atığı kapaklı bir kapta topla, bahçe köşesine boşaltma.
- Kış hazırlığı sırasında mutfak kapısını kapalı tut; yere düşen kabukları hemen topla.
- Balkonda kurutulan biber, patlıcan ve benzeri ürünleri hayvanın ulaşamayacağı yüksekliğe as.
Saksı bitkileri ve toprak katkıları
Hava soğuyunca balkondaki saksılar içeri alınır. Böylece dışarıda erişilmeyen bitkiler aniden oturma odasına girer. Kediler yeni gelen yeşilliği kemirmeye meyillidir.
Kedi ve köpekler için uygun olmayan çok sayıda süs bitkisi vardır. Zambakgiller kedilerde ciddi bir risk oluşturur; poleni ya da yaprağı bile tehlikeli olabilir. Difenbahya, sardunya, zakkum, sikas ve benzeri bitkiler de uygun değildir. Evine yeni bir bitki almadan önce adını öğrenip güvenli olup olmadığını kontrol etmek en pratik yoldur.
- İçeri aldığın saksıları kedinin ulaşamayacağı raflara ya da kapalı bir odaya yerleştir.
- Toprağın üstünü çakıl taşı ya da kokusuz bir örtüyle kapat; eşeleme ve toprak yemeyi azaltır.
- Gübre, soğanlı bitki yumruları, slug ilaçları ve böcek ilaçlarını kilitli dolapta sakla.
- Kedi için güvenli kedi otu gibi bir alternatif sun; yeşillik ihtiyacı böyle yönlenir.
Bitki adını bilmiyorsan fotoğrafını çek. Bir sorun çıktığında bitkiyi tarif etmek yerine göstermek, veterinerin değerlendirmesini hızlandırır.
Bahçeyi ve balkonu güvenli kurmak
Riskleri tek tek kovalamak yerine alanı baştan düzenlemek daha az iş çıkarır. Bahçeyi ikiye ayır: hayvanın serbest kullandığı alan ve alet, gübre, kompost ve saksıların durduğu kapalı alan. Ayrım fiziksel olsun; kapı ya da çit işe yarar.
Sonbaharda çit kontrolü de gerekir. Islanan toprak gevşer, rüzgar dalları düşürür, çit dibinde boşluk açılır. Kaçış noktası oluştuğunda hayvan bunu senden önce bulur.
- Çit dibini, kapı altını ve bahçe kapısının kilidini mevsim başında kontrol et.
- Yaprak üfleyici, budama aleti ve bahçe makinesi kullanırken hayvanı içeri al.
- Havuz ya da su deposu varsa üstünü kapat; yaprakla örtülen su yüzeyi zemin gibi görünebilir.
- Gece aydınlatması ekle; erken kararan akşamlarda bahçede gözden kaybolma riski artar.
- Bahçede unutulan kova, leğen ve devrik saksılarda biriken yağmur suyunu boşalt; hayvan bundan içer.
Balkon kendi düzenini ister. Korkuluk dikmeleri arasındaki boşluktan kedinin başı geçiyorsa orası geçit sayılır; havalandırmayı kesmeyen bir tel kafes bu aralığı kapatır. Sineklik teli yeterli değildir, hayvanın ağırlığıyla yırtılır. Korkuluğa dayalı sandalye ve kutular basamak işlevi görür, onları duvar tarafına çek.
Kaçma ihtimaline karşı künye ve mikroçip bilgilerini güncel tut. Bir hayvan kaybolduğunda ilk saatler belirleyicidir; kayıp hayvan ilanları üzerinden bölgene duyuru yapabilir, bulduğun sahipsiz bir hayvan için de aynı yeri kullanabilirsin. Bahçesi olan bir eve yeni bir hayvan katmayı düşünüyorsan, sahiplendirme ilanlarına bakmadan önce bu düzenlemeleri tamamlamak işini kolaylaştırır.
Sık Sorulan Sorular
Köpeğim bir palamut yuttu, ne yapmalıyım?
Kendi başına kusturmaya çalışma. Ne kadar ve ne zaman yuttuğunu not et, hayvanı gözlem altında tut ve veterinerini ara. Kusma, öğürme, karın ağrısı belirtisi, iştahsızlık ya da dışkılamada değişiklik varsa beklemeden git. Küçük ırklarda tıkanma riski daha yüksektir.
Bahçedeki mantarların zararsız olduğunu nasıl anlarım?
Görünüşe bakarak ayırt etmek güvenli değildir. Pratik yaklaşım, bahçede çıkan mantarı ayırmadan temizlemek ve hayvanın erişemeyeceği bir şekilde atmaktır. Yediğinden şüphelendiğin durumda örnek alıp veterinere git.
Kompost yapmak hayvanla birlikte mümkün mü?
Mümkün, fakat kapalı sistemle. Açık yığın küf ve çürümüş gıda barındırır, ayrıca kokusuyla dikkat çeker. Kapaklı, devrilmeyen ve hayvanın açamayacağı bir kap kullan; soğan, sarımsak ve küflenmiş gıdaları bahçe kompostuna atma.
Evdeki bitkilerin güvenli olup olmadığını nasıl kontrol ederim?
Önce bitkinin adını öğren; çiçekçide ya da etiketinde yazar. Adını bildiğin bitkiyi tür bazında kontrol etmek kolaydır. Emin olamadığında bitkiyi hayvanın ulaşamayacağı bir yere taşı ve gerekirse veterinerine fotoğrafını göstererek sor.
