Yaşlı kedi kan basıncı taraması — pet tıbbının en ihmal edilen ama hayati testlerinden. 7+ yaş kedilerin %15-20'si, 11+ yaş kedilerin %25-30'u hipertansiyondur — çoğu tanı edilmemiş. Tedavi edilmezse körlük, böbrek yetmezliği, nöbet, ölüm. Yıllık tarama + amlodipine tedavi yaşam değiştirir. Bu yazıda yaşlı kedi kan basıncı taraması detaylarını inceliyoruz.
1. Kedi Hipertansiyonu Tanımı
- Sistolik kan basıncı (SBP) > 160 mmHg = hipertansiyon.
- Normal: 120-150 mmHg.
- Stres (white coat) artırabilir — 5-10 mmHg.
- >180 mmHg organ hasarı yüksek risk.
- >200 mmHg acil tedavi.
2. Yaşlı Kedi Hipertansiyon Yaygınlığı
- Genel yaşlı kedi: %15-20.
- Kronik böbrek hastalığı: %25-35.
- Hipertiroidi: %20-30.
- 11+ yaş: %25-30.
- 15+ yaş: %50+.
- Çoğu sahibe + bazen vet kaçırır.
3. Sebepler
- Primer (idiopatik): %20-30, sebep bilinmiyor.
- Sekonder:
- Kronik böbrek hastalığı (en yaygın).
- Hipertiroidi.
- Akut böbrek yetmezliği.
- Diyabet.
- Aldosteron tümörü.
- Bazı ilaçlar.
4. Hedef Organ Hasarı (TOD)
Tedavi edilmeyen hipertansiyon:
- Göz: Retinal dekolman → körlük (%50+ teşhis konmamış kedi körlük belirtisiyle gelir).
- Beyin: Hipertansif ensefalopati — nöbet, koma.
- Böbrek: Proteinüri, böbrek yetmezliği hızlanır.
- Kalp: Sol ventrikül hipertrofisi, kalp yetmezliği.
5. Belirtiler
- Çoğu kedi belirti vermez.
- Aniden körlük (retinal dekolman).
- Davranış değişikliği.
- Nöbet.
- Pupil genişlemiş.
- Aşırı miyavlama (yaşlı kedi).
- "Belirti yok" = tarama şart.
6. Ölçüm Yöntemleri
- Doppler ultrasonik: Altın standart, sistolik ölçüm.
- Osilometrik: Otomatik, daha hızlı, sistolik + diastolik.
- Manşet: Ön bacak veya kuyruk dibi.
- 5-7 ölçüm: Ortalama hesaplama (ilk birkaç stres yüksek).
- Sessiz oda + kedi sakin önce.
- Sahibe yanında olabilir (rahat).
7. White Coat Hipertansiyon
- Vet ziyareti stres → geçici basınç yükselmesi.
- Kedide yaygın.
- Çoklu ölçüm + sakin ortam → gerçek değer.
- Şüphede ev ölçüm (özel cihaz) düşünülebilir.
8. Tedavi: Amlodipine
- Amlodipine besilate (Norvasc):
- Kedi standart tedavi.
- Kalsiyum kanal blokörü.
- Doz: 0.625-1.25 mg/kedi/gün.
- Etki 1-2 hafta.
- Yıllarca tedavi.
- ACE inhibitör (benazepril): Proteinüri varsa ek.
- Telmisartan: Alternatif.
- Altta yatan hastalık (hipertiroidi, böbrek) tedavisi paralel.
9. Tarama Önerisi (AAFP/ISFM)
- Sağlıklı kedi:
- 3-6 yaş: Klinik şüphe olduğunda.
- 7-10 yaş: Yıllık.
- 11+ yaş: 6 ayda 1.
- Risk grubu (CKD, hipertiroidi, diyabet):
- 3-6 ayda 1.
- Tanı sonrası 1-2 hafta sonra ölçüm.
10. Tedavi Başarısı
- Amlodipine 1-2 hafta SBP %80 kedide normal alana iner.
- Körlük dekolman erken yakalanırsa görme geri gelebilir.
- Böbrek hasarı yavaşlar.
- Yaşam süresi anlamlı uzar.
- Aylık ilaç maliyeti 100-300 TL.
Yaşlı kedi kan basıncı taraması — hayati ama ihmal edilen test. Hipertansiyon sessiz katil, ama yıllık tarama + amlodipine ile kontrol altına alınır. Aniden körlük + nöbet vakalarının çoğu önlenebilir. DoldurKabı uygulamasında yaşlı kedi deneyimli vet klinikleri haritalı bulunur.
