Cushing Sendromu (Hiperadrenokortisizm) — köpekte adrenal bezi aşırı kortizol üretmesinden kaynaklanan endokrin hastalık. 7+ yaşlı köpekte yaygın, klasik belirtileri olan ama tanı + tedavi zor durum. Aşırı su içme + idrar artışı + karın sarkması + tüy dökülmesi + deri inceleşmesi klasik triad. Pituiter bağımlı (PDH %85) ve adrenal tümör (AT %15) iki ana sebep. Bu yazıda Cushing sendromunun detaylarını inceliyoruz.
1. Cushing Nedir?
- Adrenal bezi sürekli kortizol salgılar.
- Kortizol "stres hormonu" — bağışıklık baskılar, glukoz arttırır, su tutar.
- Aşırı kortizol vücudu kötü etkiler.
- Yaşlı köpek (7+ yaş) en yaygın.
2. Cushing Türleri
- PDH (Pituiter Dependent Hyperadrenocorticism): %85 vaka. Pituiter bezinde ufak tümör — ACTH aşırı salgılar — adrenal kortizol üretir.
- AT (Adrenal Tumor): %15 vaka. Adrenal bezinde tümör (benign veya malign).
- Iatrogenic (ilaç bağımlı): Uzun süre kortikosteroid kullanımı. İlaç kesilince düzelir.
3. Klasik Belirti Triadı
- Polidipsi + Poliüri (PU/PD): Aşırı su içme + sık idrar. En tutarlı belirti.
- Polifaji: Aşırı iştah.
- Karın sarkması: "Pot-belly" görünüm — kortizol kas zayıflığı + yağ birikmesi.
4. Ek Belirtiler
- Tüy dökülmesi simetrik (sırt + yan).
- Deri inceleşme + damar görünür.
- Tekrarlayan cilt enfeksiyonu.
- Calcinosis cutis (deri kalsiyum birikimi).
- Kas zayıflığı — köpek halsiz.
- Hiporeflexi — refleks azalır.
- Halsizlik + uyuklama.
- Anöstrus (dişi köpek kösnüme yok).
- Testis atrofi (erkek).
5. Tanı (Çok Aşamalı)
- İlk kan testi: ALP yüksek (%85 Cushing), kolesterol yüksek, sodyum/potasyum normal.
- İdrar testi: Düşük dansite, idrar kortizol/kreatinin oranı yüksek.
- ACTH stimülasyon testi: Cushing tanısı + iatrojenik ekarte.
- Düşük doz deksametazon supresyon testi (LDDST): PDH + AT ayrım.
- Yüksek doz LDDST veya endogenous ACTH: Kesin tanı.
- Karın ultrason: Adrenal beziyi değerlendir.
- MR/CT: Pituiter tümör görüntüleme.
6. Tedavi (PDH)
- Trilostane (Vetoryl): Standart tedavi. Kortizol üretimini engeller. Yıllık maliyet 8000-25000 TL.
- Mitotane (Lysodren): Eski tedavi, adrenal hücreleri öldürür. Daha riskli.
- Selegiline (L-deprenil): Hafif vakalar.
- Düzenli ACTH stimülasyon testi takip.
- Yaşam boyu tedavi.
7. Tedavi (Adrenal Tümör)
- Cerrahi rezeksiyon: Tek adrenal — bazen küratif. Riskli ameliyat.
- Trilostane: Cerrahi yapılamayan vakalar.
- Mitotane: Bazı vakalar.
8. Prognoz
- PDH + Trilostane: 2-4 yıl ortalama yaşam (yaşlı köpek için iyi).
- AT + cerrahi: 2-3 yıl.
- AT + medikal: 1-2 yıl.
- Yaşam kalitesi iyi tedavi ile.
9. Yatkın Irklar
- Poodle (özellikle mini + standart).
- Dachshund.
- Beagle.
- Yorkshire Terrier.
- Boxer.
- Boston Terrier.
- Staffordshire Bull Terrier.
10. Yaşam Kalitesi
- Trilostane ile %70 köpek tedaviye iyi yanıt.
- Belirti azalır 4-12 hafta.
- Su içme normalleşir, kilo dengelenir.
- Tüy yeniden çıkar 3-6 ayda.
- Yan etki: hiperkalemi, iştahsızlık, kusma — doz ayarı.
- 3-6 ayda 1 vet kontrol + ACTH test.
Cushing Sendromu — yaşlı köpekte yaygın endokrin hastalık. Erken tanı (PU/PD + karın sarkması belirti görüldüğünde) + Trilostane tedavi + düzenli takip yaşam kalitesi + süresi büyük oranda artırır. Tedavi pahalı ama köpeğin yaşam kalitesi büyük gelişir. DoldurKabı uygulamasında endokrinoloji deneyimli vet klinikleri haritalı bulunur.
