Kedi Pankreatiti — köpekten farklı, sinsi + tanısı zor + tekrarlayan kronik bir hastalık. Genelde akut + ağrılı tablo yerine "iştahsız + halsiz + biraz kilo kaybı" şeklinde sessizce ilerler. fPL kan testi devrim — kedi pankreatit tanısını çok kolaylaştırdı. Yıllarca tedavi edilmeden kalan kediler kronik form geliştirir, diyabet + IBD + karaciğer hastalığı eşlik edebilir. Bu yazıda kedi pankreatit detaylarını inceliyoruz.
1. Kedi Pankreatiti Köpekten Farkı
- Sinsi başlangıç (köpekte akut + dramatik).
- Belirti az + bulanık.
- Kronik form daha yaygın (köpekte akut form yaygın).
- Diyabet + Triaditis (IBD + kolanjit eşlik).
- Tanı zor — fPL devrim.
2. Türleri
- Akut pankreatit: Şiddetli + dramatik (kedide nadir).
- Kronik pankreatit: Dalgalı + yıllarca süren — kedide yaygın.
- Eksokrin Pankreatik Yetmezlik (EPI): Pankreas enzim üretmiyor — sindirim bozulur.
3. Sebepler (Çoğu Belirsiz)
- İdiopatik — %85-90 (sebep bilinmiyor).
- Travma (yüksekten düşme).
- Toksin (organofosfat).
- İlaç (bazı antibiyotik, kemoterapi).
- Enfeksiyon (toxoplasma, FIP).
- Diyet faktörü (köpekten farklı — kedide yağlı yiyecek tetikleyici değil).
- Hipertrigliseridemi (yüksek lipid).
- Hipertiroidi.
4. Belirti Zinciri (Sinsi)
- En yaygın:
- İştahsızlık (anoreksi).
- Halsizlik.
- Kilo kaybı.
- Dehidrasyon.
- Daha az yaygın:
- Kusma (köpekte çok belirgin, kedide az).
- İshal.
- Karın ağrısı (gizli — kedi göstermez).
- Sarılık (eşlik eden karaciğer).
- Akut + şiddetli:
- Şok.
- Hızlı nefes.
- Hipotermi (vücut soğur).
5. Tanı
- fPL (Feline Pancreatic Lipase Immunoreactivity): En spesifik test. Snap test 10 dk veya lab.
- Amilaz + lipaz genel ölçüm kedide güvensiz.
- Tam kan sayımı: lökositoz veya lökopeni.
- Biyokimya: ALT/ALP yüksek (karaciğer), bilirubin (sarılık), glukoz (diyabet).
- Ultrason: pankreas büyümesi, ödem, abdominal sıvı.
- İğne aspirasyon (gerekirse) — kanser ekarte.
- fTLI + folat + B12: EPI + IBD ekarte.
6. Triaditis (Önemli)
Kedide pankreatit + IBD (Inflammatory Bowel Disease) + kolanjit birlikte:
- Üç organ aynı anda iltihap.
- Anatomik bağlantı (Vater ampulla'sı kedi de yakın).
- Bağırsak bakterisi pankreas/karaciğer'e geçer.
- Tedavi multimodal.
7. Tedavi (Destekleyici)
- IV sıvı tedavi: Dehidrasyon + elektrolit.
- Anti-emetik: Maropitant, ondansetron.
- Ağrı kesici: Buprenorfin (kedide opioid yaygın), gabapentin.
- İştah artırıcı: Mirtazapin, capromorelin (Entyce).
- B12 enjeksiyon: Kobalt eksikliği yaygın.
- Beslenme: Erken parenteral/enteral beslenme. Aç bırakmak ARTIK önerilmiyor.
- NG/E tüpü: Yemek tüpü uzun süre aç kalmış kediye.
- Antibiyotik: Sekonder enfeksiyon.
- Hospitalizasyon: 24-72 saat şiddetli vakalarda.
8. Kronik Yönetim
- Hipoalerjenik veya GI mama (orta yağ — kedi yağ tolere eder).
- Çoklu küçük öğün.
- B12 oral veya enjeksiyon.
- Probiyotik (FortiFlora).
- Antiemetik gerektiğinde.
- Sıkı vet takibi.
9. Eşlik Eden Hastalıklar
- Diabetes mellitus: %30 kronik pankreatit kedi diyabet geliştirir.
- IBD: Triaditis.
- Kolanjit: Karaciğer.
- EPI: Enzim eksikliği.
10. Prognoz
- Hafif vaka + tedavi: İyileşme %80+.
- Kronik form: Yaşam boyu yönetim ama yaşam kalitesi iyi.
- Şiddetli akut: %30-50 ölümcül.
- Erken tanı + tedavi başarıyı yükseltir.
- fPL testi sayesinde son 10 yıl tanı + sonuç çok iyileşti.
Kedi Pankreatiti — sinsi + sıkıca tanınmayan ama yaygın bir hastalık. fPL testi + erken müdahale + destekleyici tedavi ile çoğu kedi iyi yaşar. "İştahsız + halsiz + kilo kaybı" gibi belirsiz belirtiler görüldüğünde pankreatit akla gelsin. DoldurKabı uygulamasında kedi-spesifik vet klinikleri haritalı bulunur.
