Lenfoma — lenf bezleri + lenfatik sistem kanseri. Evcil hayvanların en yaygın kanserlerinden, köpekte ölüm sebeplerinin başında. Yaşlı köpek + orta yaş kedide görülür. Kemoterapi ile %80+ remisyon mümkün, ortalama 12-24 ay yaşam. B-hücreli vs T-hücreli ayrımı tedavi + prognoz belirler. Bu yazıda lenfomanın detaylı bilgilerini inceliyoruz.
1. Lenfoma Nedir?
- Lenfositlerin (akyuvar bir tipi) malign çoğalması.
- Lenf bezleri + dalak + karaciğer + kemik iliği + GI + diğer organlar.
- Köpekte 5+ yaş, kedide 10+ yaş.
- Spesifik sebebi belirsiz — genetik + çevresel.
2. Lenfoma Türleri
- Multisentrik (köpek %85): Çoklu lenf bezi tutulumu.
- Alimentary (GI): Bağırsak/mide tutulumu (kedide yaygın).
- Mediastinal: Göğüs kafesinde — kediler özellikle.
- Cilt (kutanöz): Cilt lezyonları.
- Extranodal: Göz, böbrek, MSS.
3. Hücre Tipi Ayrımı (Önemli)
- B-hücreli (köpek %75):
- Kemoterapiye iyi yanıt.
- Remisyon oranı %80-90.
- Ortalama yaşam 12-14 ay.
- T-hücreli (köpek %25):
- Daha agresif.
- Daha düşük yanıt %60-70.
- Ortalama yaşam 6-9 ay.
4. Belirti Zinciri
- Lenf bezi şişlik: Çene altı, omuz, dirsek, diz arkası şişlik. Genelde ağrısız.
- Halsizlik + iştahsızlık.
- Kilo kaybı.
- Yüksek ateş.
- GI lenfoma: kusma, ishal, kilo kaybı.
- Mediastinal: solunum güçlüğü, sıvı toplanması.
- Cilt: kalkan-tipi lezyonlar.
- Aşırı su içme + idrar (hiperkalsemi vakaları).
5. Tanı
- Lenf bezi muayene.
- İnce iğne aspirasyon (FNA): Sitoloji — temel tanı.
- Biyopsi: Histopatoloji + tip belirleme.
- Tam kan sayımı: Anemi, lökopeni, lenfositoz.
- Biyokimya: Kalsiyum yüksek (hiperkalsemi), albümin düşük.
- Karın ultrason + göğüs radyografi: Evrelendirme.
- İmmunohistokimya / akış sitometri: B vs T ayrım, prognoz.
- Kemik iliği biyopsi: Evre V tanısı.
6. Evrelendirme
- Evre I: Tek lenf bezi.
- Evre II: Bölgesel lenf bezleri.
- Evre III: Tüm vücut lenf bezleri.
- Evre IV: Karaciğer + dalak tutulumu.
- Evre V: Kemik iliği veya başka organ.
- "a" alt evre asemptomatik, "b" semptomatik.
7. Tedavi (Kemoterapi)
CHOP protokolü (altın standart):
- Cyclophosphamide, Doxorubicin (Hydroxydaunorubicin), Vincristine (Oncovin), Prednisone.
- 19 hafta protokol — haftalık ilaç değişimi.
- %80-90 remisyon B-hücreli.
- Maliyet 50.000-150.000 TL.
Daha sade seçenekler:
- Tek ilaç (Doxorubicin): %50-70 remisyon, daha ucuz.
- Prednison tek başına: %30 hafif remisyon, palyatif.
- Tanovea (rabacfosadine): Modern köpek-spesifik kemo.
- Verdinexor: Hedefe yönelik yeni ilaç.
8. Yan Etkiler + Yaşam Kalitesi
- Köpek/kedi kemoterapiyi insandan iyi tolere eder.
- Tüy dökülmesi nadir (Poodle, Bichon istisna).
- Geçici kusma, iştahsızlık, halsizlik.
- Kemik iliği baskısı (lökosit düşmesi).
- Düzenli kan kontrol şart.
- Genelde yaşam kalitesi iyi tedavi sırasında.
9. Yatkın Irklar
- Boxer.
- Golden Retriever (%50+ kanser nedenli ölüm).
- Bullmastiff.
- Saint Bernard.
- Scottish Terrier.
- Airedale Terrier.
- Rottweiler.
- Kedide ırk yatkınlığı az ama FeLV+ kedi yüksek risk.
10. Erken Tanı + Yaşam Kalitesi
- 5+ yaş köpekte yıllık lenf bezi muayene.
- "Bezelye gibi şişlik" görülürse hemen vete.
- Erken evre + B-hücreli + iyi tedavi → 18-24 ay.
- Geç evre + T-hücreli → 6-9 ay.
- Tedavi şart değil — palliatif bakım da seçenek.
- Sahibi karar — yaşam kalitesi öncelik.
Lenfoma — evcil hayvanların en yaygın kanseri ama kemoterapi ile %80+ remisyon mümkün. CHOP protokolü altın standart. B-hücreli + erken evre + iyi tedavi → 1-2 yıl iyi yaşam. Tanı zaman değerli — bezelye-tipi şişlik görülürse hemen FNA. DoldurKabı uygulamasında onkoloji deneyimli vet klinikleri haritalı bulunur.
