Mast Hücreli Tümör (MCT) — köpekte en yaygın cilt kanseri. Mast hücreleri (bağışıklık sistemi hücresi) malign çoğalır. Cilt nodülü olarak görülür ama mast hücrelerinden histamin salınımı GI ülseri + kanama riski yaratır. Boxer, Bulldog, Boston Terrier gibi ırklar yatkın. Erken cerrahi eksizyon + derece skoru tedaviyi belirler. Bu yazıda MCT detaylarını inceliyoruz.
1. MCT Nedir?
- Mast hücresi: bağışıklık + alerji reaksiyonunda rol — histamin, heparin, sitokin salgılar.
- Malign çoğalma → tümör.
- Köpekte cilt kanseri %20'si MCT.
- Çoğunlukla deri ama bazen iç organ (splenik, GI).
2. MCT Görünümü
- Cilt veya cilt altı nodül.
- Boyut milimetre - santimetre.
- Yüzeyi kızarık, hairless, hafif ülsere olabilir.
- Sertlik değişken.
- Görünüm "diğer tümör/iyi huylu kitle"den ayırt edilmesi zor — biyopsi şart.
- Bazı MCT şişer ve küçülür ("waxing and waning" — Darier işareti).
3. Histamin Salınımı + Sistemik Belirti
- GI ülseri: Kusma (bazen kan), iştahsızlık, ishal.
- Kanama bozukluğu: Heparin salınımı pıhtılaşma bozar.
- Anafilaktik şok: Büyük tümör veya yoğun manipülasyon = hayati tehlike.
- Kaşıntı + kızarıklık: Tümör çevresinde + uzak ciltte.
- Düşük kan basıncı.
4. Tanı
- İnce iğne aspirasyon (FNA): Genelde kesin tanı. Mast granülleri belirgin.
- İncisional veya excisional biyopsi: Derece + cerrahi sınır değerlendirme.
- Kan testi: Anemi + kanama bozukluğu.
- Karın ultrason: Metastaz değerlendirme (dalak, karaciğer, lenf bezi).
- Lenf bezi sitoloji.
- Mitotik indeks + KIT mutasyon: Prognoz.
5. Derece Skoru (Patnaik 3-derece veya Kiupel 2-derece)
Patnaik:
- Derece I (düşük): Yüzeyel cilt. İyi prognoz. Eksizyon yeterli.
- Derece II (orta): En zor — değişken davranış. Ek tedavi gerek olabilir.
- Derece III (yüksek): Derin invazyon. Metastaz riski yüksek. Agresif tedavi.
Kiupel (modern):
- Düşük dereceli: %93 1 yıl yaşam.
- Yüksek dereceli: %46 1 yıl yaşam.
6. Tedavi (Cerrahi)
- Geniş eksizyon ŞART: 2-3 cm sağlam doku sınırı + altta 1 fasial katman.
- Yetersiz eksizyon = nüks.
- Kötü konumda (yüz, pati) tam eksizyon zor — radyoterapi tamamlayıcı.
- Eksizyon öncesi anti-histamin + H2 blocker (anafilaksi önleme).
7. Ek Tedaviler
- Radyoterapi: Yetersiz eksizyon + yüksek derece.
- Kemoterapi:
- Vinblastine + Prednison.
- Toceranib (Palladia) — tirozin kinaz inhibitör, MCT-spesifik.
- Lomustine (CCNU).
- Anti-histamin + H2 blocker (Famotidine): Tüm MCT'de.
- Stelfonta (tigilanol tiglate): Lokal enjeksiyon, tümör erime — yeni tedavi.
8. Yatkın Irklar
- Boxer (en yatkın).
- Bulldog (İngiliz, French, Boston).
- Golden + Labrador Retriever.
- Shar-Pei (yüksek derece daha yaygın).
- Rottweiler.
- Beagle.
- Doberman.
- Schnauzer.
- Pug.
9. Erken Tanı (Hayati)
- Köpekte yeni cilt nodülü → 2-3 hafta bekleme YOK.
- Direkt FNA yaptır.
- Erken eksizyon = küratif çoğunluk vakada.
- Sahibi haftalık tüm vücut tarama (özellikle yatkın ırklar).
10. Prognoz Tablosu
- Düşük derece + tam eksizyon: %85-90 5 yıl + iyileşme.
- Orta derece + tam eksizyon + ek tedavi: %60 2 yıl.
- Yüksek derece + multimodal tedavi: %20-30 1 yıl.
- Metastaz var: 6 ay.
Mast Hücreli Tümör — köpekte en yaygın cilt kanseri, sahibi bilinçli olursa erken yakalanır + iyileşir. Yeni nodül → FNA → erken cerrahi formülü hayat kurtarır. Yatkın ırk sahipleri haftalık tarama yapsın. Tedavi multimodal — onkoloji deneyimli vet kritik. DoldurKabı uygulamasında onkoloji vet klinikleri haritalı bulunur.
