Pica — köpek/kedinin yenmemesi gereken şeyleri yeme davranışı. Taş, çorap, plastik, ip, kağıt, toprak, dışkı, halı, kumaş yeme. Yavruda 1-2 kez normal keşif, yetişkinde sürekli = davranış sorunu + hayatlık tehlike (bağırsak tıkanma, zehirlenme). Beslenme eksikliği, sıkıntı, anksiyete, GI sorun sebep. Bu yazıda pica tedavi protokolünü detaylı inceliyoruz.
1. Pica Tanımı
- Besin değeri olmayan şeyleri sürekli yeme davranışı.
- Köpekte yetişkin %1-3, yavruda %30+ (normal).
- Kedide daha az ama Siamese + Burmese yatkın.
- Hayatlık tehlikesi yüksek (yutma + tıkanma + zehirlenme).
2. Yaygın Pica Maddeleri
- Köpekte: Çorap, taş, plastik, kağıt, kumaş, halı, gübre, dışkı (coprophagia).
- Kedide: Yün, kumaş, plastik, ip, kauçuk, kağıt, toprak.
- Geçici şüpheli: Çim yeme (orta yaygın, genelde sorun değil).
3. Sebepler — Medikal
- GI sorun: Mide bulantısı, parazit, malabsorpsiyon.
- Beslenme eksikliği: Mineral, vitamin, lif eksikliği.
- Anemi: Demir eksikliği (toprak yeme — geofagia).
- Endokrin: Diyabet, Cushing, hipertiroidi (kedi).
- Beyin tümörü/nörolojik.
- EPI (eksokrin pankreas yetmezlik): Sindirilemeyen mama → açlık.
4. Sebepler — Davranışsal
- Sıkıntı: Yetersiz uyaran.
- Anksiyete: Stres-yatıştırıcı.
- Erken sütten kesme: Emme içgüdüsü.
- Sahibe pekiştirme: Dikkat verme.
- Diyet yetersiz porsiyon: Açlık → yenmemeyi seçer.
- Açlık geçmişi: Barınak/sokak köpek.
5. Coprophagia (Dışkı Yeme)
Pica özel kategori — köpek dışkı yeme:
- Kendi dışkısı veya başka köpek dışkısı.
- Yavruda %15-25 normal — keşif.
- Yetişkinde tekrar = sorun.
- Sebep: malabsorpsiyon, sıkıntı, anne taklit.
- Tedavi: Hızlı dışkı temizleme, mama ekleme (For-Bid, ananas), enrichment.
6. Tanı Süreci
- Veteriner muayene + tam kan + biyokimya.
- Dışkı analizi (parazit, kan).
- İdrar analizi.
- Karın radyografi (yabancı cisim).
- Beslenme değerlendirme (mama tipi, porsiyon).
- Davranışçı vet (medikal ekarte sonrası).
7. Medikal Tedavi
- GI sorun → spesifik tedavi.
- Parazit → ilaç.
- Anemi → demir takviye + sebep tedavisi.
- EPI → enzim takviyesi.
- Endokrin → spesifik tedavi.
8. Davranışsal Tedavi
- "Bırak" + "Hayır" komutu: Yavruluktan öğret.
- Yüksek değer ödül: Pica maddesi yerine ödül kabul → mükafat.
- Yönlendirme: Çiğneme oyuncağı sun.
- Enrichment: Puzzle feeder, koklama oyunları, egzersiz.
- Sıkıntı azaltma: Günde 2-3 oyun seansı.
- Ağızlık: Şiddetli vakada yürüyüşte.
9. Ortam Yönetimi (Hayati)
- Pica maddelerini erişimden kaldır.
- Çorap dolaba kilitli.
- Çocuk oyuncağı yerden topla.
- Çöp kapalı kap.
- Bahçe taş + bitki kontrol.
- Diğer hayvan dışkısı hızlı temizle.
- Köpek hep gözden uzak değil.
10. Acil Belirtiler (Tıkanma)
Pica madde yutuldu — acil belirti:
- Sürekli kusma.
- İştahsızlık.
- Karın ağrısı (köpek namaz pozisyon).
- Halsizlik.
- Dışkı yapmıyor.
- Kanlı kusma.
- = ACİL VET (cerrahi gerekebilir).
Pica — yaygın + hayatlık tehlikesi olan davranış sorunu. Medikal sebep ekarte + davranışsal tedavi + ortam yönetimi + enrichment formülü çözüm. Yavru köpek "ne ise yer" — sürekli denetim. Erken müdahale = ortam yönetimi yeterli, geç müdahale = cerrahi maliyet + yaşam tehlike. DoldurKabı uygulamasında davranışçı + iç hastalıkları deneyimli vet klinikleri haritalı bulunur.
