Guinea Pig (Cavia porcellus), Caviidae familyasına ait, Güney Amerika kökenli, dünyanın en yaygın ve en sevilen evcil kemirgenlerinden biridir. Türkçe'de 'Hint Domuzu' veya 'Kobay' olarak da bilinir. Hamsterlara kıyasla çok daha büyük bir hayvandır — yetişkin bireyler 20-30 cm boya ve 700-1200 gram ağırlığa ulaşır. Kuyrukları yoktur ve tüy yapısı ırka göre dramatik şekilde değişir: kısa düz tüylü (American), uzun ipeksi tüylü (Peruvian), rozetli (Abyssinian), kıvırcık (Texel) ve tüysüz (Skinny, Baldwin) dahil 13'ten fazla tanınmış ırk mevcuttur. Guinea pig'lerin en belirgin davranışsal özellikleri sosyal yapıları ve inanılmaz vokal iletişim repertuarlarıdır. Bu hayvanlar kesinlikle sosyal canlılardır — doğada 5-10 bireylik gruplar halinde yaşarlar ve evcil ortamda da en az iki birey birlikte beslenmelidir. Tek başına bırakılan guinea pig'ler kronik stres, depresyon, iştah kaybı ve davranış bozuklukları geliştirir. İsviçre'de 2008'den beri tek guinea pig bulundurmak yasayla yasaklanmıştır — bu yasal düzenleme, türün sosyal ihtiyaçlarının ne kadar temel olduğunu gösterir. Vokal repertuarları kemirgenler arasında en zenginlerinden biridir: 'wheek-wheek' (yüksek frekanslı çığlık — heyecan veya yemek talebi), 'purring/rumbling' (düşük frekanslı mırıldanma — memnuniyet veya çiftleşme davranışı), 'teeth chattering' (diş şıkırdatması — tehdit veya rahatsızlık), 'whining' (inleme — hoşnutsuzluk), 'cooing' (yumuşak ötüş — anne-yavru iletişimi) ve 'popcorning' (sevinç zıplaması — mutluluk göstergesi, genellikle genç bireylerde). Guinea pig'ler sahiplerinin sesini, adım seslerini ve hatta buzdolabı kapağının açılma sesini tanımayı öğrenirler. Çocuklu aileler için ideal evcil hayvan olarak kabul edilirler: gündüz aktiftirler (diürnal — hamsterların aksine), ısırma eğilimleri çok düşüktür, boyutları güvenli tutmaya elverişlidir ve etkileşimden hoşlanırlar. Ortalama 5-7 yıl yaşarlar, bazı bireyler 8-10 yıla kadar ulaşabilir — bu, hamsterlere kıyasla çok daha uzun bir companionship süresi sunar.

Guinea pig'lerin evcilleştirme tarihi yaklaşık 5,000-7,000 yıl öncesine, Güney Amerika'nın And Dağları bölgesine (günümüz Peru, Bolivya, Ekvador ve Kolombiya) dayanır — bu, kedilerin ve köpeklerin evcilleştirilmesinden çok sonra olsa da, en erken evcilleştirilen kemirgenlerden biridir. Yabani ataları Cavia tschudii (And yaban guinea pig'i) olarak kabul edilir. İlk evcilleştirme muhtemelen And Dağları'nın yüksek yayla köylerinde, hayvanların evlerin sıcaklığına yaklaşmasıyla doğal olarak başlamıştır. İnka İmparatorluğu döneminde (1438-1533) guinea pig'ler 'cuy' olarak adlandırılıyor ve toplumda çok yönlü bir rol oynuyordu: besin kaynağı (protein açısından zengin, yüksek irtifa koşullarında kritik bir gıda), dini tören hayvanı (tanrılara sunu), tıbbi teşhis aracı (geleneksel 'sobada' ritüelinde şifacı, guinea pig'i hastanın vücudunda gezdirerek hastalığı teşhis eder — bu uygulama And bölgesinde hâlâ sürmektedir) ve hatta sosyal statü göstergesi (özel renk/desen guinea pig'leri prestij simgesiydi). İnka seramiklerinde ve Moche uygarlığının çanak çömleklerinde guinea pig figürleri sıkça tasvir edilmiştir. 16. yüzyılda İspanyol conquistadorlar Peru'yu fethettiğinde guinea pig'lerle tanışmış ve bunları Avrupa'ya getirmiştir. İlk Avrupa kayıtları 1554'te İspanya'da görülür. Kısa sürede aristokrasi ve üst sınıf arasında egzotik evcil hayvan olarak popülerleşmiştir — İngiltere'de Kraliçe Elizabeth I'in guinea pig beslediği rivayetler arasındadır. 'Guinea pig' adının kökeni tartışmalıdır: 'guinea' muhtemelen Guinea bölgesi (Afrika) üzerinden gelen ticaret rotasından veya İngiliz 'guinea' (altın para) cinsinden fiyatından kaynaklanır; 'pig' ise domuzumsu gövde yapısı ve domuz benzeri 'gıklama' seslerinden gelir. 18. ve 19. yüzyıllarda guinea pig'ler bilimsel araştırmalarda yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır — 'kobay' (guinea pig) kelimesi birçok dilde 'deney hayvanı' anlamında kullanılır hale gelmiştir. Robert Koch'un tüberküloz, Louis Pasteur'ün aşı ve C vitamini araştırmaları guinea pig'ler üzerinde yürütülmüştür. 20. yüzyılda ırk geliştirme faaliyetleri yoğunlaşmış ve bugün 13'ten fazla tanınmış ırk oluşturulmuştur. Peru ve Bolivya'da 'cuy' hâlâ geleneksel bir gıda olarak tüketilmektedir — yıllık 65 milyon guinea pig yenildiği tahmin edilmektedir.

Guinea pig, kemirgenler arasında oldukça büyük bir hayvandır — yetişkin gövde uzunluğu 20-30 cm, ağırlık 700-1200 gramdır (erkekler genellikle dişilerden %10-15 daha ağırdır). Vücut formu kompakt, tombul ve silindirikdir — hamsterlerdeki gibi belirgin bir boyun yoktur, baş gövdeye doğrudan bağlı görünür. Kuyruk yoktur (vestigial — evrimsel süreçte körelmiştir). Ön ayaklarda 4, arka ayaklarda 3 parmak bulunur — bu asimetri Caviidae familyasının karakteristik özelliğidir. Dişler kemirgen yapısındadır: bir çift kesici diş sürekli uzar ve kemirmeyle aşınır. Ancak guinea pig'lerin diş yapısı hamsterlerden farklıdır — azı dişleri (molar) de sürekli uzar (hypsodont diş yapısı), bu nedenle ot/saman bazlı beslenme diş sağlığı için kritiktir. Kesici dişler beyazdır (hamsterlerdeki turuncu emaye yok). Tüy yapısı ırka göre dramatik farklılıklar gösterir: American/English (kısa, düz, parlak tüy — en yaygın ırk), Abyssinian (gövde boyunca simetrik rozetler/gül şeklinde tüy döngüleri — minimum 8 rozet), Peruvian (çok uzun, ipeksi, düz tüy — 50 cm'e kadar uzayabilir), Silkie/Sheltie (uzun, arkaya doğru akan tüy), Texel (uzun ve kıvırcık), Teddy (kısa, yoğun, kabarık), Rex (kısa, tüylerin yukarı doğru dik durduğu), Coronet (tek rozet taçlı uzun tüy), Skinny (neredeyse tamamen tüysüz — yalnızca burun ve ayaklarda az tüy) ve Baldwin (doğumda tüylü, haftalar içinde tamamen dökülür). Renk ve desen çeşitliliği de son derece zengindir: self (tek renk — beyaz, siyah, krem, kırmızı, çikolata, leylak), agouti (ticking pattern — her tüyün farklı renk bantları), dalmatian (beyaz bazda renkli lekeler), roan (renkli ve beyaz tüylerin karışımı), tortoiseshell (kırmızı ve siyah yama), tortoiseshell-and-white, brindle, dutch (iki renkli simetrik desen), himalayan (siyam kedi benzeri — açık gövde, koyu uçlar) ve çok daha fazlası.

Guinea pig bakımı, hayvanın boyutu, sosyal ihtiyaçları ve özel beslenme gereksinimleri (C vitamini) nedeniyle hamster bakımından önemli ölçüde farklıdır ve daha fazla alan, zaman ve kaynak gerektirir. Yaşam alanı: Bir çift guinea pig için minimum kafes boyutu 120x60 cm (7,200 cm²) olarak kabul edilir — ancak 'ne kadar büyükse o kadar iyi' prensibi kesinlikle geçerlidir. En çok önerilen sistem C&C kafesidir (Cubes and Coroplast — tel küp paneller ve oluklu plastik taban). C&C sisteminin avantajları: özelleştirilebilir boyut, kolay temizlik, iyi havalandırma ve maliyet etkinliği. Her ek birey için minimum 30x60 cm alan eklenmelidir. Guinea pig'ler tırmanmaz ve zıplamaz (hamsterlerin aksine), bu nedenle yüksek kenarlar gerekmez — 25-30 cm yükseklik yeterlidir. Altlık seçenekleri: Polar fleece astarlar (yıkanabilir, ekonomik, yumuşak), kağıt bazlı altlıklar (Kaytee Clean & Cozy, Carefresh) veya hemp (kenevir) altlık. Çam ve sedir talaşı fenol içeriği nedeniyle kesinlikle kullanılmamalıdır. Günlük 'spot cleaning' (pisliklerin ve ıslak altlığın temizlenmesi) şarttır; tam kafes temizliği haftada 1-2 kez yapılmalıdır. Guinea pig'ler belirli köşeleri tuvalet olarak kullanma eğilimindedir — bu köşelere küçük bir kum kabı yerleştirmek temizliği kolaylaştırır. C vitamini takviyesi guinea pig bakımının en kritik unsurudur. Guinea pig'ler, insanlar ve diğer primatlar gibi L-gulonolakton oksidaz enziminden yoksundur ve C vitaminini (askorbik asit) vücutlarında sentezleyemezler. Günlük C vitamini ihtiyacı 10-30 mg/kg'dır (hamile/emziren dişiler ve hasta bireyler için 50 mg/kg'a kadar). C vitamini kaynakları: taze kırmızı biber (en zengin doğal kaynak), brokoli, maydanoz, koyu yapraklı yeşillikler ve gerekirse sıvı C vitamini damlası (suya değil — stabilite kaybeder — doğrudan ağza). C vitamini eksikliği 2-4 hafta içinde skorbüt hastalığına yol açar. Tırnak bakımı 3-4 haftada bir yapılmalıdır — guinea pig tırnakları sürekli uzar ve kesilmezse yürümeyi engeller, kıvrılarak ayak tabanına batar. Tırnak damarının (quick) kesilmemesine dikkat edilmelidir — açık renkli tırnaklarda damar görülebilir, koyu tırnaklarda ışık tutularak tespit edilmelidir.

Guinea pig'lerin ortalama ömrü 5-7 yıldır, bazı bireyler 8-10 yıla kadar yaşayabilir. Guinness rekoru 14 yıl 10.5 aydır. Sağlık sorunları hamsterlerden farklı bir profil gösterir ve C vitamini eksikliği en belirgin risk faktörüdür. Skorbüt (C vitamini eksikliği): Guinea pig'lerin en karakteristik ve en önlenebilir hastalığıdır. Belirtileri 2-4 haftalık eksiklikten sonra ortaya çıkar: iştah kaybı, hareket güçlüğü (eklem ağrısı ve şişliği), diş eti kanaması, tüy kalitesinde düşüş, yara iyileşmesinde gecikme, ağırlık kaybı ve ciddi vakalarda ölüm. Tedavi: yüksek doz C vitamini (50-100 mg/gün oral veya enjeksiyon) ve C vitamini açısından zengin beslenme. Önleme: günlük yeterli C vitamini alımı. Solunum yolu enfeksiyonları guinea pig'lerde ciddi ve hızla ilerleyebilen sorunlardır. Bordetella bronchiseptica ve Streptococcus pneumoniae en yaygın etkenlerdir. Belirtileri: hapşırma, burun/göz akıntısı, hırıltılı solunum, iştah kaybı, uyuşukluk. Tedavi edilmezse pnömoniye ilerleme ve ölüm riski yüksektir. Antibiyotik tedavisi veteriner gözetiminde uygulanmalıdır — guinea pig'ler bazı antibiyotiklere (amoksisilin, penisilin, eritromisin gibi) karşı son derece hassastır ve bu ilaçlar ölümcül olabilir. Diş sorunları (malocclusion) guinea pig'lerde çok yaygındır — azı dişleri dahil tüm dişler sürekli uzar ve yetersiz ot/saman tüketiminde hatalı kapanış gelişir. Diş uçları dile veya yanağa batar, ağrı ve beslenme güçlüğüne neden olur. Belirti: ağızdan yem düşürme, tek taraflı çiğneme, salya akması, iştah kaybı. Tedavi: veteriner tarafından diş budama (anestezi altında). İdrar yolu taşları (urolithiasis) özellikle erkek guinea pig'lerde yaygındır — kalsiyum oksalat veya kalsiyum karbonat taşları mesane veya üretrada oluşur. Belirti: ağrılı idrar yapma, kanlı idrar, sık pozlanma. Kalsiyum açısından zengin besinlerin (yonca otu, ıspanak) sınırlandırılması önleyicidir. Diğer yaygın sorunlar: dermatofitoz (mantar — Trichophyton mentagrophytes), dış parazitler (static lice — Gliricola porcelli, Gyropus ovalis), yumurtalık kistleri (dişilerde — bilateral alopesi, hormonal düzensizlik), bumblefoot (pododermatit — sert zeminlerde ayak tabanı ülserleri), GI stasis (bağırsak hareketlerinin durması — acil müdahale), tümörler (yaşlı bireylerde) ve ısı stresi (28°C üzerinde — guinea pig'ler sıcağa çok hassastır).

Guinea pig beslenmesi, küçük kemirgenlerden (hamster, gerbil) temelden farklıdır — guinea pig'ler ağırlıklı olarak ot bazlı beslenmelidir (herbivore/otçul diyeti) ve C vitamini desteği zorunludur. Timothy otu (veya diğer düşük kalsiyumlu otlar: orchard grass, oat hay, meadow hay) 7/24 sınırsız miktarda bulundurulmalıdır — toplam diyetin %80'ini oluşturmalıdır. Ot, hem diş aşınması (sürekli uzayan azı dişleri için kritik) hem de sindirim sistemi sağlığı (yüksek lif — çekum fermentasyonu için gerekli) açısından vazgeçilmezdir. Alfalfa (yonca) otu yalnızca 6 aydan küçük yavru guinea pig'ler ve hamile/emziren dişiler için uygundur — yüksek kalsiyum içeriği yetişkinlerde idrar yolu taşı riskini artırır. Taze sebzeler günlük olarak vücut ağırlığının yaklaşık %10-15'i kadar (60-80 gram/birey) verilmelidir. C vitamini açısından zengin sebzeler önceliklidir: kırmızı/sarı biber (100 g'da 128 mg C vitamini — en zengin kaynak), brokoli, maydanoz, koyu yapraklı yeşillikler (kale, roka — ıspanak sınırlı, yüksek oksalat), salatalık, kabak, domates (az miktarda — asidik), havuç (az miktarda — şeker). Marul türlerinde iceberg marul besin değeri düşüktür — romaine (kıvırcık) marul tercih edilir. Guinea pig peleti günlük 1/8 cup (yaklaşık 30 ml hacim) ile sınırlandırılmalıdır — C vitamini takviyeli peletler tercih edilir (Oxbow Essentials Adult Guinea Pig, KMS Hayloft Timothy pellet). Pelet, diyetin ana bileşeni değil, takviyesidir. Tohum, fındık ve tahıl bazlı karışımlar guinea pig'ler için uygun değildir — yüksek yağ ve karbonhidrat, düşük lif. Meyve haftada 2-3 kez küçük porsiyonlarda (1-2 küçük dilim) verilebilir: çilek, yaban mersini, elma (çekirdeksiz), kivi, portakal dilimi. Şeker içeriği nedeniyle ölçülü olunmalıdır. Su, tıkaç mekanizmalı şişeyle veya ağır seramik kâseyle 7/24 sağlanmalıdır.