Yeşil İguana (Iguana iguana), Orta ve Güney Amerika'nın nemli tropik ormanlarından köken alan, kuyruk dahil 1,5-2 metre uzunluğa ve 4-8 kilogram ağırlığa ulaşabilen görkemli bir kertenkele türüdür. Sürüngenler aleminin gerçek bir devisi olan iguana, ilk bakışta minik bir yavru olarak evcil hayvan mağazasında görülse de birkaç yıl içinde oda büyüklüğünde alan gerektiren dev bir hayvana dönüşür. Arboreal (ağaçta yaşayan) bir tür olan yeşil iguana, doğal habitatında tropikal yağmur ormanlarının yüksek dal katmanlarında yaşar, güneşlenir ve uyur. Su kaynaklarının yakınında bulunmayı sever; tehlike hissederse 10-15 metre yüksekten doğrudan suya atlayabilir. Güçlü yüzücülerdir ve nehirleri kolayca geçebilirler. Yaşam alanı olarak Meksika güneyinden Paraguay ve Brezilya'ya, Karayip adalarından Florida'nın güney ucuna kadar geniş bir coğrafyayı kapsar. Bağımsız ve özgüvenli bir karaktere sahip olan iguanalar, insan etkileşimine alışkın hale getirilebilir ancak bu süreç sabır ve tutarlı sosyalleştirme gerektirir. Savunma araçları çeşitli ve etkilidir: kırbaç gibi salladıkları uzun kuyrukları ciddi acı verebilir, keskin tırnakları derin çizikler bırakabilir, bacaklarıyla kuvvetlice itebilir ve gerektiğinde ısırabilirler. Ayrıca boyunlarındaki büyük gerdan (dewlap) şişirilir, renk koyulaşır ve görünümleri kabarır — bu tür tehdit gösterileri genellikle üreme mevsiminde (kış aylarında) doruk noktasına ulaşır. Frontoparietal bölgede 'üçüncü göz' olarak adlandırılan parietal göz, ışık ve gölge değişikliklerini algılar ve olası yukarıdan gelen tehlikelere karşı hayvanı uyarır. Bu yapı gerçek anlamda görüntü oluşturmaz ancak ışık-karanlık döngülerine göre hormonal süreçleri düzenler. Doğru bakım koşullarında 15-20 yıl, istisnai durumlarda 25 yıla kadar yaşayabilen bu türü sahiplenmek; yıllarca süren ciddi bir bütçe, alan ve zaman taahhüdü anlamına gelir. Pek çok kişi 'küçük ve ucuz' bir yavru satın alarak bu gerçeği göz ardı eder — bu nedenle iguana terk vakaları sürüngen dünyasında son derece yaygındır.

Yeşil İguana'nın doğal tarihi, Orta Amerika'nın tropikal ormanlarında milyonlarca yıl geriye uzanır. Iguana cinsi (genus), yaklaşık 65 milyon yıl önce dinozorların yok oluşundan sonra Güney Amerika'da evrimleşmiş squamata takımının bir üyesidir. Iguana iguana türünün fosil kayıtları Pliyosen dönemine (yaklaşık 5 milyon yıl önce) kadar uzanır. Kolomb öncesi Mezoamerikalı uygarlıklar için iguanalar hem bir gıda kaynağı hem de kültürel simge olarak önemli bir yer tutuyordu. Maya ve Aztek kültürlerinde iguana eti bir lezzet olarak değer görürdü; kayalık ormanlık alanlarda kümülatif avlanma yöntemleriyle büyük miktarlarda toplanırdı. Bugün hâlâ Orta Amerika ve Karayipler'de 'gallina de palo' (ağaç tavuğu) olarak bilinen iguana eti yerel mutfaklarda tüketilmektedir. Avrupa'da ilk bilimsel tanımlamayı 1758'de Carl Linnaeus 'Systema Naturae' adlı eserinde Lacerta iguana adıyla yaptı; tür adı daha sonra Iguana iguana olarak revize edildi. 1960'lı ve 70'li yıllarda Amerikalı ve Avrupalı sürüngen tutucular arasında popülerlik kazanmaya başladı, ancak asıl patlama 1990'larda yaşandı. Evcil hayvan mağazalarında 10-15 dolar gibi düşük fiyatlarla satılan yavru iguanalar, yetişkin bakım gereksinimlerinin anlaşılmaması nedeniyle hayvan barınaklarının yükünü katladı. 2000'li yıllarda Florida, Hawaii ve Puerto Rico'da kaçan veya terk edilen iguanalar istilacı popülasyonlar oluşturdu. Florida'da bugün milyonlarca vahşi iguana bulunmakta; yerel bitki örtüsüne, binalara ve altyapıya ciddi zarar vermektedir. Bu durum, evcil iguana sahipliliğinin ne denli sorumsuz biçimde yapılabileceğinin somut bir göstergesidir. CITES (Yaban Hayatı Ticareti Sözleşmesi) kapsamında yaban iguana ticareti kısıtlanmış olsa da esaret altı üretim yaygınlaşmıştır.

Yeşil İguana'nın en belirgin fiziksel özelliği boyutu ve genel görünümüdür. Yetişkin bireyler kuyruk dahil ortalama 150-180 cm uzunluğa ulaşır; bazı erkek bireyler 200 cm'yi geçebilir. Karapaks değil, gövde uzunluğu (snout-to-vent length / SVL) yaklaşık 50-70 cm'dir; yani vücut uzunluğunun yaklaşık iki katı olan kuyruk büyük kısmı oluşturur. Erkekler dişilerden genellikle daha büyük ve ağırdır — yetişkin erkekler 6-8 kg, dişiler 3-5 kg arasındadır. Renk, yaşa ve bölgeye göre önemli ölçüde değişir. Yavrular parlak yeşildir; bu renk yaşla birlikte koyulaşarak zeytunî yeşil, gri-yeşil ve hatta bazı yetişkin erkeklerde turuncu-kahverengi tonlarına dönüşebilir. Üreme mevsiminde erkeklerin rengi özellikle dramatik biçimde değişebilir; turuncu tonlar belirginleşir. Bazı bölgesel popülasyonlar (örneğin Meksika'nın bazı bölgelerindeki iguanalar) mavi veya yeşil benekli desenler gösterir. Dorsal ibik (dorsal crest), boyundan kuyruğun ucuna kadar uzanan dikken bir dizi dikensi yapıdan oluşur. Bu yapılar erkeklerde daha belirgindir ve vücut ısısı düzenlemesinde, cinsel seçimde ve görsel iletişimde işlev görür. Subtympanik plaka: kulak zarının altında bulunan, kuzey bölgesi popülasyonlarında büyük ve yuvarlak olan bu yapı (bazen 'ikinci bir kulak' gibi görünür), bir tür bölgesel tanımlayıcıdır. Alt çenede sarkan gerdan (dewlap) hem erkek hem dişide bulunur; ancak erkeklerde çok daha büyük ve belirgindir. Gerdan; termoregülasyon (güneşten ısı emme yüzeyini artırma), bölge savunması ve üreme gösterileri sırasında kullanılır. Güçlü bacakları, her birinde keskin ve uzun 5 parmağıyla ağaç gövdelerine yapışarak tırmanmak için idealdir. Deri düzenli olarak soyulur (ekdysis) ve bu dönemde nem ihtiyacı artar.

Yeşil İguana bakımında ilk ve en kritik kural: boyutuna uygun yaşam alanı sağlamak. Yetişkin bir iguana için minimum terrarium boyutu 180 cm (genişlik) x 120 cm (derinlik) x 180 cm (yükseklik) olmalıdır; birçok uzman oda büyüklüğündeki özel yapımı alanları (3x2x2 metre) ideal olarak görmektedir. Arboreal bir tür olduğundan yükseklik genişlikten daha kritiktir. Tırmanma için kalın dallar, raflar ve platformlar mutlaka bulunmalı; güneşlenme platformu en üst noktaya yakın konumlandırılmalıdır. Sıcaklık gradyanı hayati önem taşır. Güneşlenme noktası (basking spot) 38-42°C, genel sıcak bölge 32-35°C, serin bölge 26-28°C ve gece sıcaklığı 22-24°C olmalıdır. Sıcaklık 18°C'nin altına düşmemelidir. Termostatla kontrol edilen seramik ısıtıcılar veya yüksek watt'lı spotlight lambalar güneşlenme noktasını oluşturur. Taban ısıtıcıları iguana için uygun değildir çünkü hayvan karın bölgesiyle ısı algılayamaz. UVB aydınlatma, iguana bakımının vazgeçilmez bileşenidir. T5 HO %10-12 UVB floresan tüp veya Mercury Vapor Bulb (MVB) kullanılmalıdır. Işık kaynağından güneşlenme platformuna olan mesafe 25-35 cm olmalıdır. Günde 12-14 saat UVB-açık döngüsü uygulanmalıdır. UVB tüpleri görünür ışık verse de her 6 ayda bir değiştirilmelidir. Nem oranı %70-80 arasında tutulmalıdır. Günde en az iki kez su püskürtmesi yapılmalı ya da otomatik misting sistemi kullanılmalıdır. Büyük su kabı veya sığ havuz, hem içme hem de ıslanma imkânı sağlar — iguanalar düzenli ıslanmayı sever ve bu deri soyunmayı kolaylaştırır. Haftada en az bir kez 15-20 dakikalık ılık banyo (30-32°C su) önerilir; bu hem nemlendirmeye hem de sindirime destek olur. Substrat olarak kağıt havlu (kolay temizlik, özellikle yavrular için), reptile carpet, büyük ağaç cipsi veya toprak-kum karışımı kullanılabilir. İnce kum kesinlikle kullanılmamalıdır. Terrarium haftada bir kez tamamen temizlenmeli, günlük dışkı toplanmalıdır. Sosyalleştirme süreci yavrudan başlayarak sabırla uygulanmalıdır. İguanayı tehdit etmeden her gün kısa süreli elle tutma egzersizleri yapılmalı, hayvan rahat olduğunda süre kademeli olarak artırılmalıdır. Stres işaretlerine (renk koyulaşması, gerdan şişirme, kuyruk sallama hazırlığı) dikkat edilmeli ve bu durumlarda hayvan hemen serbest bırakılmalıdır.

Metabolik Kemik Hastalığı (MBD / Metabolic Bone Disease), yeşil iguanalarda en sık karşılaşılan ve en tehlikeli sağlık sorunudur. UVB ışığı olmadan iguana D3 vitamini sentezleyemez, D3 olmadan kalsiyum barsaktan emilemez; sonuç olarak vücut kemiklerden kalsiyum çekmeye başlar. Belirtileri; yumuşak veya kırılgan kemikler, anormal bacak eğriliği, çene yumuşaması, titreme ve kasılmalar, yetersiz hareket ve hatta felçtir. Erken aşamada UVB düzeltmesi, oral kalsiyum takviyesi ve veteriner D3 enjeksiyonları ile tedavi mümkündür; ancak ilerlemiş MBD geri dönüşümsüz deformasyonlara yol açar. Böbrek yetmezliği (renal failure), iguanalar için ikinci büyük tehdit olup genellikle yanlış beslenmeyle — özellikle hayvansal protein (böcek, fare, tavuk vb.) verilmesiyle — bağlantılıdır. İguanalar otçul metabolizmaya sahiptir; hayvansal protein böbrekleri aşırı zorlar ve kronik böbrek hastalığına yol açar. Belirtiler geç ortaya çıkar: iştahsızlık, letarji, şişme, anormal defekasyon. Erken tanı için yıllık kan tablosu kontrolü yapılmalıdır. Solunum yolu enfeksiyonları (URI), yetersiz sıcaklık veya nem koşullarında sık görülür. Burun akıntısı, salya, ağız açık nefes alma ve öksürme belirti olarak sayılabilir. Hafif vakalar sıcaklık düzeltmesiyle iyileşebilir; ciddi vakalar antibiyotik gerektirir. Parmak ve kuyruk nekrozu, yetersiz nem ya da deri soyunma sorunları nedeniyle eski deri parmak ucunda ve kuyrukta sıkışıp kan dolaşımını keser. Erken müdahale (ılık su bekletme, nazik deri çıkarma) ile çözülebilir; geç kalınırsa amputasyon gerekebilir. Iguana selamonellası: Tüm sürüngenler gibi iguanalar da asemptomatik Salmonella taşıyıcısıdır. Hayvanı tuttuktan sonra el yıkama zorunludur; küçük çocukların denetimsiz temasından kaçınılmalıdır. Üreme mevsiminde (kış aylarında) erkekler aniden agresifleşebilir, sahiplerini bile tanımayabilir. Bu dönem genellikle 4-6 hafta sürer ve 'iguana kış agresyonu' olarak bilinir; bu dönemde hayvanla temas azaltılmalıdır.

Yeşil İguana tamamen otçul (herbivore) bir türdür — bu bilgi iguana bakımının en temel ve en çok ihlal edilen kuralıdır. Böcek, fare, yumurta, tavuk veya herhangi bir hayvansal protein kesinlikle verilmemelidir; bu tür proteinler böbrek yetmezliğine doğrudan yol açar. 'İguana böcek yer mi?' sorusunun cevabı hayırdır ve bu kural esneklikten uzaktır. Diyetin temelini koyu, yapraklı yeşillikler oluşturmalıdır. En iyi seçenekler şunlardır: karahindiba yaprağı (mükemmel Ca:P oranı ve vitamin içeriği), hardal yeşilliği (mustard greens), şalgam yeşilliği (turnip greens), kolard yeşilliği (collard greens), roka, maydanoz (sınırlı), hindiba (endive) ve escarole. Bu yeşillikler diyetin %50-60'ını oluşturmalıdır. Ispanak, pazı ve pancar yeşilliği oksalat içerdiğinden haftada en fazla bir kez az miktarda verilebilir; aşırı tüketimleri kalsiyum emilimini engeller. Sebzeler diyetin yaklaşık %30-35'ini oluşturur: balkabağı, kabak çeşitleri, tatlı patates (haşlanmış veya çiğ), havuç, kırmızı biber, bezelye ve yeşil fasulye iyi seçeneklerdir. Mısır ve domates sınırlı miktarda verilebilir. Meyve diyetin %10'unu geçmemelidir: çilek, ahududu, mango, papaya, kivi ve incir uygundur; ancak yüksek şeker içerikleri nedeniyle haftada 1-2 kez az miktarda sunulmalıdır. Avokado, soğan, sarımsak ve rabarbar zehirlidir — kesinlikle verilmemelidir. Kalsiyum takviyesi her öğüne eklenmelidir: fosfor içermeyen kalsiyum karbonat tozu tercih edilmeli, kalsiyum:fosfor oranı 2:1 veya üzerinde tutulmalıdır. D3 vitamini, UVB aydınlatma yeterliyse nadiren takviye gerektirir; ancak UVB'nin yetersiz olduğundan şüpheleniliyorsa haftada iki kez D3 eklenmesi güvenlidir. Multivitamin takviyesi haftada bir kez uygulanabilir. Besin sunum yöntemi önemlidir: tüm yiyecekler küçük parçalara kesilmeli, hayvanın kafasının yaklaşık yarı boyutunu geçmemelidir. Taze yiyecek günlük sunulmalı, 24 saatten eski artıklar kaldırılmalıdır. Yetişkinler günde bir kez, ergenlik öncesi yavrular günde iki kez beslenebilir. Sürekli taze temiz su bulundurulmalı; büyük, geniş ve sığ su kapları tercih edilmeli.