Leopar Gecko (Eublepharis macularius), dünyanın en popüler evcil gecko türüdür ve sürüngen dünyasına yeni başlayanlar için tartışmasız ilk önerilen tür olma özelliğini on yıllardır korumaktadır. Pakistan, Afganistan ve Hindistan'ın kuzeybatı çöl bölgelerinden köken alan bu küçük, çarpıcı ve alışıldık dışı sevimli hayvan, yüzlerce renk morphuyla hem yeni başlayanlar hem de koleksiyoncuların vazgeçilmezi haline gelmiştir. Eublepharis cinsi içindeki en temel özelliği, diğer gecko türlerinden ayrılan gerçek göz kapaklarına sahip olmasıdır — cinsin adı da bunu anlatır: eu (iyi) + blepharos (göz kapağı). Evcil gecko türlerinin büyük çoğunluğunun sabit, saydam göz kınları (brille) varken, leopar geckoların tam işlevli göz kapakları vardır ve bu sayede gözlerini kapatabilir, uyuyabilirler. Ayrıca parmak yastıkçıkları yapışkan değildir — düz cam veya pürüzsüz yüzeylere tırmanamaz, bu da hem bakımını kolaylaştırır hem de kaçma riskini azaltır. Kuyrukları, bu türün biyolojisinin en ilgi çekici yönlerinden birini oluşturur. Kalın, sosis şeklindeki kuyruk yağ deposudur; sağlıklı bir birey kuyruğunu görsel olarak değerlendirilerek izlenebilir — ince ve büzülmüş kuyruk yetersiz beslenmenin, şişmiş kuyruk ise ideal vücut kondisyonunun işaretidir. Stres veya tehlike anında kuyruğunu düşürebilirler (otomomi); düşürülen kuyruk yeniden büyür ancak orijinalinin şeklini ve yapısını tam olarak yansıtmaz. Gece aktif (nokturnal) olan leopar geckolar, akşam saatlerinde hareketlenip avlanır, keşfeder ve iletişim kurar. Termoregülasyon için ısıtılmış kayanın veya tabanın üzerinde dinlenir, gündüz saatlerini ise gizlenerek geçirirler. Doğru koşullarda 15-20 yıl, istisnai bireyler ise 30 yılın üzerinde yaşayabilir.

Leopar Gecko'nun doğal yayılım alanı, Pakistan'ın Pencap, Sind ve Belucistan eyaletlerini, Afganistan'ın güney ve doğu bölgelerini, İran'ın doğusunu ve Hindistan'ın kuzeybatı Racesthan eyaletini kapsar. Bu geniş coğrafyanın ortak özelliği, kayalık step ve yarı çöl habitatları ile kuru, mevsimsel yağış alan iklimidir. Leopar geckolar gece 20-30°C arasında değişen sıcaklıklarda aktif olur; gündüz ise 40°C'ye ulaşan yüzeylerden kaçarak gölgeli kayalık kovuklara çekilirler. Bilimsel tanımı 1854 yılında İngiliz herpetolog Edward Blyth tarafından Bombay Doğa Tarihi Topluluğu yayınlarında gerçekleştirildi. Blyth, türü kuzey Hindistan'dan gelen örnekler üzerinden tanımladı. Cinsin diğer üyeleri (Eublepharis hardwickii, E. fuscus, E. angramainyu, E. turcmenicus) de aynı coğrafyada benzer habitatlarda yaşar. 1970'lerin başında ilk captive-bred (esaret altı üretilmiş) bireyler Amerika Birleşik Devletleri'nde evcil hayvan pazarına girdi. Ron Tremper, Jay Villa, Ron Klingenberg ve diğer öncü üreticiler, 1980'lerin sonundan itibaren sistematik selektif yetiştirme programlarıyla ilk renk varyasyonlarını elde etti. 1991'de Ron Tremper tarafından geliştirilen Tremper Albino (RAPTOR grubu) ilk belgelenmiş albino morph oldu. Ardından Bell Albino, Rainwater (Las Vegas) Albino, Blizzard, Eclipse (katı siyah gözler), Enigma ve onlarca başka genetik hat izledi. Bugün dünya genelinde tahminen 3-5 milyon esaret altı leopar gecko bulunmakta; her yıl on binlerce yavru üretilmektedir. Morph üretimi artık neredeyse sonsuz kombinasyonlara ulaşmış durumdadır. Türkiye'de de 2015'ten itibaren küçük ölçekli üreticiler aktif olarak faaliyet göstermektedir.

Leopar Gecko orta büyüklükte, güçlü yapılı bir geckodur. Yetişkin bireyler 20-28 cm toplam uzunluğa (SVL + kuyruk) ve 45-100 gram ağırlığa ulaşır; dişiler genellikle 45-65 gram, erkekler 60-80 gram arasındadır. Bazı 'giant' veya 'super giant' morph bireyleri 120 grama kadar ulaşabilir. En dikkat çekici fiziksel özellikleri göz kapakları ve yapışkan olmayan parmaklardır. Gözleri büyük, yuvarlak ve dikey pupil yapısındadır; bu dikey pupil gece görüşünü optimize eder. Parmak altları düz ve pulsu; tırmanma lamelleri yoktur, bu nedenle cam veya plastik yüzeylere yapışamazlar — bu özellik Eublepharis cinsini diğer gecko türlerinden ayırır. Kuyruk, türün 'banka hesabı' gibidir: yağ ve su depolayan bu yapı besin kıtlığında yedek enerji sağlar. Sağlıklı bir leopar geckonun kuyruğu tombul ve dolgun olmalıdır. Ototermi (otomomi, kuyruk koparma) savunma mekanizması olarak kullanılır; düşürülen kuyruk yeniden büyür ancak renk ve desen genellikle farklıdır, şekil çoğunlukla yuvarlak ve pürüzsüz olur. Doğal fenotipler sarı zemin üzerine kahverengi-siyah benekler ve genç bireylerde belirgin enine bantlar şeklindedir; bantlar yetişkinlikte bozulup beneğe dönüşür. Başlıca morph grupları şunlardır: Albino grupları (Tremper, Bell, Rainwater) — melanin eksikliği, sarı-turuncu zemin; Blizzard — desensiz, gri veya soluk sarı; Eclipse — katı siyah gözler; RAPTOR — kırmızı gözlü albino; Enigma — asimetrik desen, nörolojik sorunlarla ilişkili; Murphy Patternless — deseniz yetişkin; Giant/Super Giant — büyük vücut boyutu; Mack Snow ve Super Snow — beyaz zemin varyasyonları.

Leopar Gecko bakımının en kritik farkı, ısıtma yöntemidir: bu tür overhead (yukarıdan) ısıtma değil, taban ısıtması ile ısınır. Doğal habitatlarında gündüz ısınan kaya yüzeylerinin altına giren leopar geckolar, karın bölgesi ile ısıyı absorbe eder; spotlight veya tavan lambası bu hayvanlar için ikincil önemdedir. Öncelikli ısıtma kaynağı: termostatla kontrol edilen Under Tank Heater (UTH) veya ısıtma yastığı, teraryum tabanının yaklaşık 1/3'ünü kaplamalıdır. Terarium boyutu için tek bir yetişkin birey en az 60x40x30 cm'lik bir alana ihtiyaç duyar; 90x45x30 cm daha konforlu bir yaşam alanıdır. İki dişi birlikte tutulabilir (ancak çok dikkatli gözlem gerektirir); iki erkek kesinlikle birlikte tutulmamalıdır. Yükseklik çok kritik değildir — leopar geckolar tırmanmaz ancak bazı bireyler alçak dalları veya kaya yapılarını keşfetmekten hoşlanır. Sıcaklık gradyanı: Sıcak taraf (hot side) tabanı 30-32°C, serin taraf (cool side) tabanı 22-25°C ve hava sıcaklığı 24-28°C arasında tutulmalıdır. Gece sıcaklığı 20-22°C'ye düşebilir — bu doğal döngüyü taklit eder ve faydalıdır. UVB aydınlatma: Leopar geckolar için zorunlu değildir ve bu konu tartışmalıdır. Son araştırmalar düşük yoğunluklu (%2-5 UVB) aydınlatmanın vitamin D3 sentezini destekleyebildiğini göstermektedir; ancak D3 takviyesiyle bu ihtiyaç karşılanabilir. Bir düz beyaz aydınlatma lambası (ışık döngüsü için) veya zayıf bir UVB tüp kullanılabilir. Nem %30-40 genel ortam için yeterlidir. Ancak deri soyunma (ecdysis) dönemlerinde — ki bu her 4-8 haftada bir gerçekleşir — sıcak tarafta nemli bir gizlenme kutusu (humid hide) şarttır. Bu kutu; sphagnum yosunu, nemlendirilmiş coco fiber veya nemli kağıt havlu ile doldurulmuş, küçük bir giriş deliği olan kapalı bir kaptır. Deri soyunmada sıkışan deri parmak ucunu ve kuyruk ucunu boğabilir; humid hide bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır. Substrat seçimi hayati önemde: kağıt havlu (en güvenli, en kolay temizlenen), seramik karo, reptile carpet veya büyük kaya parçaları güvenlidir. İnce kum, küçük taş, çakıl ve kabuk substratları impaksiyon riski nedeniyle kesinlikle kullanılmamalıdır — özellikle yavrularda bu risk ölümcüldür.

Kriptosporidiyozis (Crypto), leopar gecko toplulukları için en büyük tehdit olarak öne çıkar. Cryptosporidium varanii adlı protozoan parazit, bağırsak epitelini enfekte eder ve giderek kötüleşen semptomlarla — zayıflama, 'wasting disease' (erime hastalığı), sık regürjitasyon, letarji — seyreder. Maalesef bilinen kesin bir tedavisi yoktur; semptomatik destekleyici bakım ile yaşam kalitesi uzatılmaya çalışılır. Crypto son derece bulaşıcıdır ve enfekte bir birey diğer sürüngenlerden derhal kalıcı olarak izole edilmelidir. Yeni alınan her birey 60-90 gün karantinada tutulmalıdır. Deri soyunma sorunları (dysecdysis), yetersiz nem veya humid hide yokluğunda ortaya çıkar. Soyulmayan deri parmak uçlarında ve kuyruk ucunda birikir, kan dolaşımını keser ve nekroza (doku ölümüne) yol açar. İlk müdahale: ılık suda 10-15 dakika bekletme, ardından pamuk veya ıslak kulak çubuğuyla nazikçe uzaklaştırma. Tekrarlayan vakalarda humid hide kullanımı çözüm sağlar. Metabolik Kemik Hastalığı (MBD), kalsiyum eksikliği veya kalsiyum:fosfor oranı dengesizliğinden kaynaklanır. Titreme, arka bacak güçsüzlüğü, bükülmüş bacak kemikleri ve çene deformasyonu belirtiler arasındadır. UVB aydınlatma kullanılmıyorsa D3 takviyesi zorunludur. Erken tedaviyle iyileşme mümkündür. Aşırı yağlanma (hepatic lipidosis), genellikle çok sık beslenen ve özellikle yağlı böcekler (un kurdu, mum kurdu) verilen bireylerde görülür. Yağlı kuyruk, şişme ve giderek artan hareketsizlik belirtilerdir. Tedavi: diyet düzeltmesi ve veteriner desteği. Erkek bireyler üreme mevsiminde birbirlerine karşı son derece saldırgan olur; iki erkeği aynı terrariuma koymak ciddi yaralanmalara yol açar. Dişi bir bireyin sürekli çiftleşmeye zorlanması da yumurtlama yorgunluğu ve erken ölüme yol açabilir.

Leopar Gecko tamamen insektivordur (böcekçildir) — bitkisel yiyecek, meyve, sebze veya herhangi bir hayvansal protein (fare, et vb.) verilmemelidir. Diyetin tamamı canlı böceklerden oluşur. Bu böceklerin 'gut-loaded' (besin değeri yüksek gıdalarla beslenmiş) olması kritik önem taşır: bir zayıf beslenmiş böceği vermek, zayıf beslenmiş bir yem vermek demektir. Ana böcek seçenekleri: Dubia hamamböceği (Blaptica dubia) — en iyi protein/yağ oranına sahip, kolay üretilir, kokusuz; cırcır böceği (Acheta domesticus) — kolay bulunur, protein kaynağı, ancak kısa ömürlü ve koku çıkarabilir; asker sineği larvaları (BSFL / Hermetia illucens) — doğal kalsiyum oranı çok yüksek; çekirge (Locusta migratoria) — mükemmel protein, düşük yağ. Un kurdu (Tenebrio molitor) — pratik ama yüksek yağlı; haftalık bir kez ötesi önerilmez. Mum kurdu (Galleria mellonella) ve butter worm — çok yüksek yağ, sadece ödül veya zayıf bireyleri güçlendirmek için. Gut-loading: Böcekler, gecko'ya verilmeden 24-48 saat önce kaliteli beslenmelidir. İdeal gut-load içerikleri: karahindiba yaprağı, kolard yeşilliği, balkabağı, havuç, patates. Hazır gut-load karışımları (Repashy Bug Burger, Mazuri gibi) da kullanılabilir. Dusting (böcek kaplama): Her öğünde böcekler kalsiyum tozu (fosfor içermeyen kalsiyum karbonat) ile hafifçe kaplanmalıdır. D3 vitamini: UVB aydınlatma yoksa haftada 2-3 kez kalsiyum D3'lü ürün kullanılmalı; UVB varsa düz kalsiyum yeterlidir. Multivitamin haftada bir kez uygulanabilir — aşırı kullanımdan kaçınılmalıdır. Besleme sıklığı ve miktarı: Yavrular (0-6 ay) günde bir kez — hayvanın kafasının yarısı kadar büyüklükte 5-8 böcek; juvenil (6-12 ay) her iki günde bir 6-10 böcek; yetişkinler haftada 2-3 kez 6-10 böcek. Artık yemler gece boyunca terrariuma bırakılabilir ancak sabah temizlenmelidir. Taze temiz su küçük bir kap içinde her zaman bulunmalıdır; su günlük değiştirilmelidir.