Akdeniz Kaplumbağası (Testudo marginata), Avrupa kıtasının en büyük yerli kara kaplumbağası türüdür ve Testudo cinsinin diğer üyelerinden hem boyut hem de dikkat çekici kabuk morfolojisiyle belirgin biçimde ayrışır. Kabuğunun arka marjinal scutelerinin (kenar kabuk plakalarının) karakteristik biçimde dışa ve aşağıya doğru açılarak çan veya etek şekli oluşturması türün en tanımlayıcı özelliğidir — bu yapı özellikle erkeklerde çarpıcı biçimde belirgindir ve bireyin arka görünümü adeta bir etek veya fener şeklini alır. Yunanistan'ın güney ve orta bölgelerinde, özellikle Orta Yunanistan, Peloponnez yarımadası ve çeşitli adalarda doğal olarak yaşayan bu tür; maki çalılığı, zeytinlikler, taşlık yamaçlar ve dağ ormanlarının alt bölgelerine kadar uzanan geniş bir habitat yelpazesinde bulunur. 100 yılı aşan olası ömrü ve yüzlerce yıllık insanlıkla ortak tarihi olan Testudo marginata, bugün Türkiye'de ve Avrupa genelinde artan bir popülerlik kazanmaktadır. Akdeniz Kaplumbağası, diğer Testudo türlerine (Hermann Kaplumbağası, Yunan Kaplumbağası, Rus Kaplumbağası) kıyasla daha büyük boyutlara ulaşır: yetişkin dişiler 30-35 cm karapaks uzunluğuna ulaşabilirken erkekler daha küçük kalır. Boyutuna rağmen bakım gereksinimleri diğer Testudo türlerine büyük ölçüde benzerdir; ancak daha fazla alan ve biraz farklı kış uykusu (hibernasyon) yönetimi gerektirir. Soğuğa toleransı Akdeniz türleri arasında en yüksek olanlardan biridir — kısmen bu dayanıklılık sayesinde bakımda görece kolay bir tür olarak değerlendirilir.

Testudo marginata 1787 yılında Müller tarafından bilimsel olarak tanımlanmıştır. Doğal dağılımı büyük ölçüde Yunanistan'la sınırlıdır; bu nedenle Yunanlıların milli kaplumbağası olarak da anılır. Yunanistan anakarasında, Taygetos, Parnassos ve Olympos dağlarının eteklerinden Peloponnez'e, Attika'dan Tesalya'ya kadar geniş bir alanda dağılım gösterir. Güney İtalya'nın bazı bölgelerinde ve Sardunya'da da küçük popülasyonlar mevcuttur — ancak bunların antik çağda insanlar tarafından taşınmış olduğu düşünülmektedir. Yunan uygarlığında kaplumbağalar mitoloji, felsefe ve günlük yaşamda derin bir yer tutar. Hermes'in lira icat etmek için bir kaplumbağanın kabuğunu kullandığı anlatısı, Zeus'un kızının kaplumbağaya dönüştürüldüğü hikâyeler ve Aristoteles'in kaplumbağa biyolojisi üzerine yaptığı gözlemler antik kaynaklar arasında yer alır. Testudo marginata bu bağlamda Akdeniz kültürünün çok katmanlı simgelerinden biri olarak görülebilir. Avrupa Birliği Habitat Direktifi Ek II ve IV kapsamında ile CITES Ek II listesinde korunan bu tür için uluslararası ticaret yasal belge gerektirmektedir. Türkiye'de lisanslı üreticilerden temin edilen esaret doğumlu bireyler yasal yollarla edinilebilir. Yunanistan'da doğa koruma alanları oluşturulmuş, bazı bölgelerde habitatları korunma altına alınmıştır. Esaret altı üretim, 1990'lardan itibaren Almanya, Avusturya ve Hollanda'da büyük ölçüde gelişmiş olup bugün piyasadaki bireylerin önemli bölümü esaret doğumludur.

Testudo marginata karapaks yapısı bakımından Testudo cinsinin en özgün görünümlü üyesidir. Karapaks genel olarak uzun, dar ve yüksek kubbeli bir forma sahipken arka kenar (kaudal marjinal scuteler), yetişkin dönemde ve bilhassa erkeklerde dramatik biçimde dışa ve aşağıya doğru flaşlanır — bu açılım bireye arkadan bakıldığında çan ya da etek görünümü verir. Bu morfolojik özellik çiftleşme rekabetinde erkekler arasındaki kavgalarda rakibi devirmeye karşı mekanik bir avantaj sağlıyor olabilir. Kabuk rengi koyu kahverengi ile siyah arasında değişen zemin üzerine her scutein merkezinde sarı-bej aydınlık bir leke bulunur. Marjinal scuteler belirgin sarımsı veya kremsi bantlarla çerçevelidir. Plastron (alt kabuk) açık sarı veya krem renkte olup koyu driehoek şekilli lekeler içerebilir. Boyut, Avrupa'nın en büyük Testudo türü unvanını haklı kılar: yetişkin erkekler 20-28 cm karapaks uzunluğuna ve 1,5-2,5 kg ağırlığa ulaşırken dişiler 28-35 cm uzunluk ve 3-5 kg ağırlıkla erkeklerden belirgin biçimde büyüktür. Kafas geniş ve küt, boyun kısa ve güçlüdür. Bacaklar fil bacağına benzer biçimde yuvarlak ve pullu, ayak parmakları körelmiş tırnaklarla donatılmıştır. Kuyruk erkeklerde daha uzun ve kalındır; dişilerin kloaka açıklığı kabuğun hemen kenarı hizasındadır. Cinsiyet tayini plastron konkavlığı, kuyruk uzunluğu ve kabuk genişliği oranıyla yapılır.

Testudo marginata için en ideal ortam geniş, güneşli ve kısmen gölgelik bir dış bahçedir. Dış mekân bakımı için en az 8-12 m² alan önerilir — daha büyük alan daha doğal davranış, daha iyi beslenme çeşitliliği ve daha düşük stres demektir. Bahçe çevrilmeli; kaplumbağanın kazmasını önlemek için çitin zeminin 30-40 cm altına gömülmesi gereklidir. Yüksek sıçrama yeteneği düşük olmakla birlikte çitin yeterince yüksek (40-50 cm) olması gerekir. Bahçe düzenlemesinde güneşli taşlık köşeler, çalı grupları altında gölgelik alanlar ve kaplumbağanın girebileceği ahşap veya taştan bir gizlenme evi sağlanmalıdır. Sığ, geniş bir su kabı (kaplumbağanın omuzlarına kadar gelecek derinlikte) hem içmek hem yıkanmak için gereklidir. Kapalı ortam bakımı için minimum 150x80 cm terrarium uygundur, ancak büyüklüğü artırmak her zaman tercih edilmelidir. Sıcak bölge 32-35°C, serin bölge 20-24°C olmalıdır. UVB aydınlatma (10-12% UVB) günde 12-14 saat sağlanmalıdır; UVB lambası her 6 ayda bir yenilenmelidir. Substrat: toprak, kum, kaya kırıntısı ve yaprak karışımı doğal görünüm ve kazma imkânı sağlar. Hibernasyon (kış uykusu) sağlıklı, yeterli vücut ağırlığına sahip bireyler için gereklidir ve uzun ömrü destekler. Ekim-Kasım aylarında giderek düşen sıcaklıklar hibernasyonu doğal olarak tetikler; 5-8°C'de tutulacak karanlık, havalandırmalı bir kutu veya ahır bu amaçla kullanılır. Minimum 6, ideal olarak 10-14 hafta sürer. Hibernasyon öncesi kaplumbağa tartılmalı; yetersiz kilo kaynaklı riskler değerlendirilmelidir. Sağlıksız veya küçük bireyler kısmi ya da hiç hibernasyona sokulmamalıdır.

Testudo marginata görece dayanıklı bir tür olmakla birlikte çeşitli sağlık sorunlarına karşı dikkatli olunmalıdır. Metabolik Kemik Hastalığı (MBD) yetersiz UVB veya kalsiyum eksikliği sonucu oluşur. Belirtileri kabukta yumuşama ve deformasyon, çene kemiğinde esneme, bacak kemiklerinde eğilme ve yürüme güçlüğüdür. Uzun vadeli UVB eksikliği kapalı ortam bakımında en sık rastlanan sorundur. Tedavi: UVB düzeltmesi, kalsiyum takviyesi ve ciddi vakalarda veteriner D3 enjeksiyonu. Piramitleşme (shell pyramiding), kabuk scutelerinin anormal biçimde piramit şekli almasıdır. Birincil nedeni düşük nem ortamında büyüme döneminin geçirilmesidir — yetişkin bireyler etkilenmez. Nemli substrat ve bol içme suyu erişimi piramitleşmeyi önler. Bir kez oluşan deformasyon geri döndürülemez ancak daha kötüleşmesi önlenebilir. Solunum yolu enfeksiyonları soğuk, nemli ve havasız ortamlarda ortaya çıkar. Burun akıntısı (rhinitis), ağız açık nefes alma ve letarji tipik belirtilerdir. Havalı ortam ve doğru sıcaklık hem önleme hem de iyileşme için kritiktir. Ciddi vakalarda veteriner antibiyotik tedavisi gerekir. Hibernasyon kaynaklı sorunlar ciddi risk oluşturabilir. Çok soğuk ortam donma ve ölüme, yetersiz vücut rezerviyle hibernasyon ise kritik kilo kaybı ve açlık kaynaklı organ yetmezliğine yol açabilir. Hibernasyon öncesi kaplumbağa ağırlığının belgelenmesi ve dönem boyunca aylık kontrol yapılması önerilir. Herhangi bir anormal davranış veya aktivasyon, veteriner değerlendirmesi gerektiren durum işareti olabilir.

Testudo marginata tamamen otçul (herbivor) bir türdür. Doğada yabani çayır otları, kaktüs (Yunanistan'daki bazı popülasyonlarda Opuntia kaktüsü tüketimi belgelenmiştir), çiçekler, ot yaprakları ve dağ bitkilerinden oluşan çeşitli bir diyetle beslenir. Evcil ortamda ideal diyetin temeli yabani otlardan oluşmalıdır: karahindiba (Taraxacum officinale) mükemmel kalsiyum-fosfor oranıyla beslenmenin yıldızıdır; papatya, yonca, at kuyruğu otu, ekinezya yaprakları, nane ve ıspanak (az miktarda, yüksek oksalat içeriği nedeniyle sınırlı tutulmalı) verilmelidir. Bir 'kaplumbağa çayırlığı' oluşturmak — dış mekânda karahindiba, çim ve yabani ot karışımı bir alan — en ideal doğal besleme kaynağıdır. Sebzeler ikincil beslenme kaynağı olarak haftada 2-3 kez verilebilir: rokayı, kereviz yaprağı, marul (koyu yeşil türleri — iceberg marul besin değersizdir), kabak, havuç ve biber uygundur. Meyve doğada sınırlı tüketilen bir kaynaktır — ağda düşük miktarda ve seyrek (haftada en fazla 1 kez) verilebilir; yüksek şeker içerikli meyveler sindirim florasını bozabilir. Protein kesinlikle verilmemelidir: hayvansal protein kaplumbağanın böbrekleri ve karaciğeri için zararlıdır ve piramitleşmeyi artırır. Kalsiyum takviyesi kritiktir: mürekkepbalığı kemiği (cuttlebone) her zaman erişilebilir olmalıdır. Kalsiyum tozu haftada 2-3 kez besinlere serpilmelidir. Fosfor içermeyen kalsiyum karbonat tercih edilmelidir. Temiz su her zaman bulundurulmalı; bireyler genellikle banyo yapmaktan ve sığ suda beklemekten hoşlanır.