Yumuşak Kabuklu Kaplumbağa (Apalone ve ilgili cinsler), sert, kemikleşmiş kabuk yerine esneyebilen deri benzeri bir karapaksa sahip, bu özelliğiyle tüm kaplumbağa evrimi içinde en büyük anatomik yeniliği temsil eden türler grubudur. İngilizce adı 'softshell turtle' (yumuşak kabuk kaplumbağası) bu tanımlayıcı özelliği doğrudan yansıtır. Kabuk yumuşak olmasına rağmen hayvanı tam anlamıyla korumasız bırakmaz — altındaki osteodermal kemik plakalar mevcut olmakla birlikte, marjinal bölgeler leathery (deri benzeri) ve esnektir. Kuzey Amerika Apalone cinsine ait üç ana tür evcil bakımda görülür: Dikenli Yumuşak Kabuklu (Apalone spinifera) — karapaksın ön kenarında belirgin küçük diken benzeri tüberkeller; Pürüzsüz Yumuşak Kabuklu (Apalone mutica) — pürüzsüz karapaks kenarı, daha ılımlı huylu; Florida Yumuşak Kabuklu (Apalone ferox) — güney Florida'ya özgü, dişilerde daha büyük. Asya'da da birçok yumuşak kabuklu cins bulunur (Pelodiscus, Amyda, Nilssonia) ve bazıları akvaryum pazarına girer. Bu türlerin en dikkat çekici anatomik özelliklerinden biri uzun, proboscis (hortum) benzeri burundur. Bu burun hem çevresel koku alımını güçlendirmek hem de hayvanın kum veya çamura gömülüyken su yüzeyine minimal çıkışla (snorkel gibi) nefes almasına olanak tanımak için evrilmiştir. Bunun yanı sıra Apalone türleri kloakal bursalar aracılığıyla su altında kloak solunumu yapabilir — oksijeni doğrudan sudan absorbe ederek uzun süre dalmalarına olanak tanır. Olağanüstü hızlı yüzücüler ve aktif avcılardır; boyutlarına karşın inanılmaz çeviklikle hareket ederler. Savunmacı ve agresif yapıları nedeniyle yanlış elle tutma ciddi yaralanmalara yol açabilir — keskin, uzun boyunlarını hızla öne atarak keskin çeneleriyle şaşırtıcı bir menzile ulaşabilirler. 25-50 yıl ömürleriyle uzun vadeli bir sorumluluğu temsil ederler.

Yumuşak kabuklu kaplumbağaların fosil kaydı oldukça eskidir — Triyas dönemine (yaklaşık 230 milyon yıl önce) dayanan ataları bilinmektedir. Kaplumbağa evriminin en erken ve en özgün dallarından birini oluştururlar. Kuzey Amerika Apalone türleri Missouri ve Mississippi nehir havzası başta olmak üzere güneydoğu ABD, Büyük Göller çevresi ve kıyı düzlüklerinde doğal dağılım gösterir. Apalone spinifera'nın doğal dağılımı Kanada'dan Meksika'ya, Atlantik kıyısından Rocky Dağları'na kadar uzanır — en geniş yayılımlı Kuzey Amerika su kaplumbağalarından biridir. Tarihsel olarak Kuzey Amerika'nın yerli halkları tarafından hem besin kaynağı hem de mitolojik figür olarak değer görmüştür. Turtle Island (Kaplumbağa Adası) olarak kuzey Amerika kıtasını tanımlayan Iroquois ve Algonquian kozmolojilerinde yumuşak kabuklu kaplumbağalar özel bir yere sahiptir. 19. yüzyılda batılı araştırmacılar tarafından sistematik olarak belgelenmiş ve müze koleksiyonlarına alınmıştır. Evcil hayvan ticaretine modern dönemde dahil olan Apalone türleri, özellikle 1990'lı ve 2000'li yıllarda sürüngen hobi topluluklarında popülerlik kazanmıştır. Asya'da bazı yumuşak kabuklu türler (özellikle Pelodiscus sinensis) hem evcil hayvan hem de gıda amaçlı yoğun ticarete konu olmakta ve kültür balıkçılığı benzeri çiftliklerden temin edilmektedir. Türkiye'de Apalone türleri nadir olmakla birlikte özel sürüngen mağazalarından yasal esaret üretimi bireyleri temin mümkündür.

Yumuşak Kabuklu Kaplumbağa'nın en tanımlayıcı özelliği karapaks yapısıdır. Kabuk tam anlamıyla başka bir kaplumbağa türünde görülmeyen bir anatomiye sahiptir: ossifiye (kemikleşmiş) merkezi bölge ve marjinal scutelerin yerini alan esnek deri benzeri periferik bant. Kabuk yüzeyi pürüzsüz veya türe göre ince tüberküllü ya da dikenli olabilir. Yetişkinlerde karapaks ova yassılığında — dorsoventral olarak kompresedir ve lateral görünümde disk şeklinde bir profil oluşturur. Burun: Uzun, silindirik, hortum benzeri yapı en belirgin morfolojik özelliktir. Burun delikleri burnun ucunda, aşağıya bakan iki açıklık şeklinde yerleşmiştir. Bu yapı hem koku alma hem de yukarıda açıklanan snorkel solunum işlevi için kullanılır. Boyun ve çene: Boyun gövdeye oranla çok uzundur ve şaşırtıcı derecede hızlı uzayıp bükülebilir. Çeneler keskin, makas gibi işlev gören bıçak yapısındadır — bu türlerin ısırığı son derece güçlü ve acıtıcıdır. Renk: Türe, yaşa ve cinsiyete göre değişmekle birlikte genel olarak zeytin yeşili, kahverengi-yeşil veya gri-kahverengi zemin rengi hâkimdir. Yavrular genellikle daha renkli desen içerir; dişiler büyüdükçe desen soluklaşır. A. spinifera erkekleri parlak sarı-turuncu alt boyun pigmentasyonu geliştirebilir. Boyut dimorfizmi belirgindir. Dişiler erkeklerden önemli ölçüde büyüktür: A. spinifera'da erkekler 25-35 cm, dişiler 45-55 cm karapaks uzunluğuna ulaşır. Dişi A. ferox 60+ cm'e çıkabilir; bu onu Kuzey Amerika'nın en büyük tatlı su kaplumbağalarından biri yapar.

Yumuşak Kabuklu Kaplumbağa bakımının en özgün ve zorunlu özelliği kum substrattır. İnce, granül boyutu küçük nehir kumu (iri kum veya çakıl kesinlikle kullanılmamalıdır) akvaryum tabanında en az 10-15 cm derinlikte bulunmalıdır. Kaplumbağalar kendilerini kuma gömerler — bu hem termoregülasyon hem de savunma hem de avlama stratejisinin bir parçasıdır. Kuma gömülme imkânı yoksa hayvan kronik stres yaşar ve kabuk lezyonları gelişir. Akvaryum boyutu: En az 300-500 litre, yetişkin dişiler için 700+ litre önerilir. Uzun ve geniş tank yüksek tanktan tercih edilir — Apalone'lar derinlemesine yüzücü değil, yatay süzücüdür. Su derinliği 25-40 cm yeterlidir. Güneşlenme platformu bölümü sağlanmalıdır ancak kaplumbağalar platformu diğer türlere kıyasla daha az kullanır. Su kalitesi son derece kritiktir. Apalone türleri su kirliliğine çok hassastır — amonyak ve nitrit birikimine karşı diğer kaplumbağalardan daha az toleranslıdır. Canister filtre (tank kapasitesinin 3-4 katı debi), haftalık %30-40 su değişimi ve amonyak-nitrit testlerinin aylık yapılması gereklidir. Klorun giderimi için dechlorinator kullanılmalıdır. Sıcaklık: Su 24-28°C olmalıdır. Güneşlenme platformu 30-35°C sağlanmalıdır. UVB aydınlatma (5-10% UVB) kısmi olarak gereklidir — tamamen sucul olmamakla birlikte güneşlenme davranışı sınırlıdır. Gece sıcaklığı 20°C'nin altına düşmemelidir. Elle tutma: Bu türle etkileşim minimum düzeyde tutulmalıdır. Tutulduğunda uzun boyunlarını şaşırtıcı hızda uzatabilirler — her zaman baş bölgesinden uzakta, karapaksın arka tarafından iki elle tutulmalıdır. Tırnak ve çene yaralanmaları son derece ciddi olabilir.

Apalone türlerinin en yaygın ve en ciddi sağlık sorunları yumuşak kabuk yapısından kaynaklanır. Kabuk travması ve enfeksiyonları: Yumuşak kabuk, sert nesnelere (kaya, filtre girişi, köşeli dekor) sürtünme veya çarpma ile kolayca yaralanır. Ufak sıyrıklar bile hızla bakteriyel enfeksiyona dönüşebilir — Aeromonas ve Pseudomonas türleri en yaygın etkenlerdir. Belirtiler kabuğun kızarması, renk değişimi, yumuşak dokuda çekilme ve kötü koku şeklinde görülür. Tedavi: povidon iyot lokal dezenfeksiyonu, kuru tutma periyotları ve ciddi vakalarda parenteral antibiyotik. Önlem: akvaryumda sivri veya keskin hiçbir nesne bulunmamalıdır. Deri solunum dermatiti: Kirli su uzun süre maruz kalındığında dermatit gelişebilir. Deri yüzeyinde kırmızımsı yamalar veya nekrotik alanlar görülür. Acil su kalitesi iyileştirmesi ve veteriner tedavisi gerektirir. Vitamin A eksikliği göz şişmesi ve burun akıntısıyla kendini gösterir. Tek tip diyetten kaçınılması ve çeşitli besin kaynakları kullanımı önlemek için yeterlidir. Solunum enfeksiyonları soğuk su sıcaklığında (22°C altı) ve kötü su kalitesiyle birleşince görülür. Ağzı açık nefes alma ve yüzeyde aşırı zaman geçirme belirtiler arasındadır. Agresif yaralanmalar: Birden fazla birey aynı tankta barındırılıyorsa boyut farkı ne olursa olsun biri diğerini yaralayabilir — genellikle bacak, boyun ve kuyrukta ısırık izleri görülür. Bakım tercihen tek bireylik olmalıdır.

Yumuşak Kabuklu Kaplumbağa ağırlıklı olarak etçil (karnivor) bir türdür; doğada aktif avcı olarak çalışır. Balık, su böceği, karides, solucan, kurbağa ve küçük omurgalılar doğal av yelpazesini oluşturur. Bu türler ayrıca suyun altında kuma gömülü halde geçen küçük balık ve karidesleri de fırsatçı taktikle yakalar. Evcil ortamda temel besinler: Canlı veya dondurulmuş balık (guppy, platy, minnow, küçük alabalık), büyük kan kurdu (bloodworm), karides (tatlı su karidesi, dondurulmuş karides eti), tatlı su istakozları (küçük) ve toprak solucanı. Dondurulmuş balık çoğu birey tarafından kabul edilir ve canlı balığın hastalık bulaştırma riskini ortadan kaldırır. Protein çeşitliliği: Tek tip balık diyetinden kaçınılmalıdır. Thiaminase (tiamin antagonisti) içeren türlerden (altın balık, japon balığı) yoğun beslemeden kaçınılmalı; bu tür balıklar haftada birden fazla verilmemelidir. Karides ve solucan düzenli olarak rotasyona eklenmelidir. Ticari pellet: Bazı bireyler yüksek kaliteli kaplumbağa veya cichlid pelletlerini kabul eder. Pelletler ana diyetin %20-30'unu oluşturabilir; ancak bitkisel içeriği düşük pelletler tercih edilmelidir. Kalsiyum ve takviye: Kalsiyum takviyesi her öğüne eklenmeli, D3 haftada iki kez verilmelidir. UVB aydınlatma varsa D3 takviyesi azaltılabilir. Multivitamin haftada 1 kez yeterlidir. Besleme sıklığı: Yavrular her gün, juveniller günaşırı, yetişkinler haftada 3-4 kez beslenmelidir. Aşırı besleme obezite ve su kirliliği yaratır. Sindirilmemiş yem artıkları 30 dakika içinde akvaryumdan çıkarılmalıdır.