Evcil güvercinler (Columba livia domestica), insanlık tarihinde evcilleştirilen ilk kuş türlerinden biri olup, en az 5.000 — bazı kaynaklara göre 10.000 — yıldır insanlarla birlikte yaşamaktadırlar. Yaban kaya güvercininden (Columba livia) türetilmiş olan evcil güvercinler, köpeklerden sonra en fazla ırk çeşitliliğine sahip evcil hayvandır: dünya genelinde 800'den fazla tanınmış ırk mevcuttur. Güvercin ırkları fonksiyonlarına göre beş ana gruba ayrılır. Posta/taşıyıcı güvercinler (Racing Homers) olağanüstü navigasyon yetenekleriyle bilinir — 1.800 km mesafeden yuvalarına dönme kayıtları vardır. Süs güvercinleri (Fantail, Jacobin, Pouter) estetik özellikler için geliştirilmiş olup, kuyruk tüyleri, boyun fırfırları veya göğüs kabarıklığı gibi dramatik fiziksel özellikler taşırlar. Uçucu/takla güvercinleri (Roller, Tumbler) havada akrobatik manevralar yapar. Posta güvercinleri tarih boyunca askeri ve sivil haberleşmede kullanılmıştır. Son olarak et güvercinleri (King, Carneau) tarihsel olarak protein kaynağı olarak yetiştirilmiştir. Güvercinlerin zekası uzun süre küçümsenmiştir, ancak modern araştırmalar onların dikkat çekici bilişsel yeteneklere sahip olduğunu ortaya koymuştur. Aynada kendilerini tanıyabilirler (ayna testi), harfleri birbirinden ayırt edebilirler, basit matematik kuralları öğrenebilirler ve Monet ile Picasso'nun tablolarını birbirinden ayırabilirler. Navigasyon yetenekleri — manyetik alan algılama, güneş pusulası, koku haritası, infrasound ve görsel hafızanın bileşimi — bilimin hâlâ tam olarak çözemediği bir mucizedir. Bakım açısından güvercinler, kuş türleri arasında en kolay bakılanlardan biridir. Sessiz ve uysal yapıları, zarif hareketleri ve sahibine bağlılıkları onları özellikle bahçeli evlerde mükemmel birer dost yapar. Güvercin bakıcılığı (güvercincilik), Türkiye dahil birçok ülkede köklü bir hobi ve kültürel gelenektir.

Güvercinin evcilleştirilme tarihi, tarımın başlangıcına kadar uzanır. En eski kanıtlar MÖ 3000'lerde Mezopotamya'dan (bugünkü Irak) gelmektedir; Sümer tapınaklarında güvercin kabartmaları ve kemik kalıntıları bulunmuştur. Ancak genetik analizler, evcilleştirmenin muhtemelen MÖ 8000-10000 yıllarında, Bereketli Hilal bölgesinde başladığını göstermektedir. Bu, güvercini köpek ve koyundan sonra en eski evcil hayvanlardan biri yapar. Antik Mısır'da güvercinler hem besin kaynağı hem de haberci olarak kullanılmıştır — Firavun II. Ramses'in tahta çıkışı güvercinlerle duyurulmuştur. Roma İmparatorluğu'nda posta güvercinleri askeri iletişimin kritik bir parçasıydı; Plinius, Olimpiyat sonuçlarının güvercinlerle taşındığını kaydetmiştir. Orta Çağ'da Cengiz Han'ın imparatorluğunda güvercin posta ağı, devasa toprakları birbirine bağlayan ana iletişim hattıydı. Osmanlı İmparatorluğu'nda güvercincilik, saray çevresinden halk arasına yayılmış önemli bir kültürel gelenektir. 'Takla güvercini' olarak bilinen Türk takla güvercinleri (Turkish Tumbler / Takla Pigeon) dünya güvercincilik tarihinin en ünlü ırklarındandır — havada geriye doğru takla atma yetenekleri eşsizdir. Osmanlı döneminde güvercin yarışları ve güzellik müsabakaları düzenlenmiş, güvercinhaneler mimari eserlere dönüştürülmüştür. Mardin, Aksaray ve Edirne güvercin kültürünün merkez şehirleriydi. Modern çağda güvercinler, her iki Dünya Savaşı'nda hayat kurtaran kahramanlar olmuştur. 'Cher Ami' adlı güvercin, I. Dünya Savaşı'nda 200 Amerikan askerini kurtaran mesajı yaralı haliyle taşımış ve Savaş Haçı madalyası almıştır. 'G.I. Joe' ise II. Dünya Savaşı'nda bir İtalyan köyünün bombalanmasını son anda önlemiştir. Günümüzde güvercin yarışçılığı dünya çapında milyar dolarlık bir endüstridir — 2020'de bir yarış güvercini 1.4 milyon Euro'ya satılmıştır.

Evcil güvercinlerin fiziksel çeşitliliği, yapay seleksiyon gücünün en çarpıcı örneklerinden biridir — Darwin, 'Türlerin Kökeni'nde güvercinleri en önemli örneklerinden biri olarak kullanmıştır. Irka göre boyları 20 cm'lik cüce güvercinlerden 50 cm'lik dev ırklara kadar, ağırlıkları 150 gramdan 900 grama kadar değişir. Süs güvercinleri arasında inanılmaz fiziksel özellikler geliştirilmiştir: Fantail güvercininin kuyruğu 30-40 tüylü yelpaze şeklinde açılır (normal güvercinde 12-14 tüy). Jacobin güvercininin boyun tüyleri dev bir kapşon oluşturur. English Pouter göğsünü balon gibi şişirebilir. Frillback güvercininin tüyleri kıvırcıktır. Trumpeter güvercininin ayak tüyleri 15 cm uzunluğa ulaşır. Barb güvercininin göz çevresindeki et kabarcıkları büyük gözlükler gibidir. Renk genetiği açısından güvercinler, modelleyebileceğimiz en iyi çalışılmış hayvanlardan biridir. Temel renkler mavi çubuklu (vahşi tip), siyah, kırmızı ve sarıdır. Bunların üzerine pattern genleri (çubuklu, benekli, düz, çekici), seyreltme genleri (soluk, gümüş), beyaz lekeler ve metalik parıltılar eklenir. Boyun bölgesindeki iridesans (gökkuşağı parıltısı) hemen tüm ırklarda görülür — mor, yeşil ve bakır tonlarında metalik parıltı verir. Göz renkleri ırka göre turuncu, kırmızı, incimsi beyaz veya siyah olabilir.

Güvercin barınağı, bakımın en önemli unsurudur. İdeal düzenek, bahçede veya çatıda konumlandırılmış bir güvercinhane (loft) sistemidir. Güvercinhane kuzeye veya kuzeydoğuya bakmalı, doğrudan güneş ışığından korunmalı, ancak iyi havalandırma sağlanmalıdır. Yırtıcı hayvanlara (kedi, karga, atmaca) karşı sağlam tel örgü ile korunmalıdır. Kişi başına minimum 0.5 m³ hacim hesaplanmalıdır — kalabalık ortamlar hastalık yayılımını hızlandırır. İç mekanda tutulacaksa en az 90x60x90 cm boyutlarında, yatay telli bir kafes gereklidir; ancak çift için 120x60x90 cm önerilir. Güvercinler zemin kuşlarıdır ve tüneklere çıkmayı severler — farklı yüksekliklerde düz tünekler yerleştirilmelidir. Yuvalık olarak 30x30x30 cm boyutlarında yarı kapalı kutular sağlanmalıdır. Günlük bakım rutini şunları içerir: sabah yem ve taze su değişimi, akşam yem takviyesi, haftalık güvercinhane/kafes temizliği (altlık değişimi), aylık kapsamlı dezenfeksiyon. Güvercinler banyo yapmayı severler — haftada 2-3 kez sığ bir banyo kabı sunulmalıdır. Tüy bakımı için güvercinler kendi bakımlarını yapar, ancak parazit kontrolü amacıyla aylık pire/bit kontrolü yapılmalıdır. Güvercinler sosyal hayvanlardır ve en az çift halinde tutulmalıdırlar — yalnız güvercin depresyona girer. Sahibiyle güçlü bağ kurarlar; düzenli, sakin etkileşim güven oluşturur. Serbest uçuş imkanı sağlanacaksa, güvercinler önce güvercinhaneye 'bağlanmalıdır' — ilk 4-6 hafta kapalı tutularak yuvayı benimsemeleri sağlanır, ardından kısa mesafeli uçuşlarla serbest bırakılırlar.

Güvercin sağlığında en büyük tehditler bulaşıcı hastalıklardır. Paramyxovirus (PMV-1 / Newcastle hastalığı) en ciddi viral enfeksiyondur: baş titremesi, dönme, uçamama ve yeşil ishal belirtileriyle seyreder. Aşılama tek korunma yoludur — yavrulara 4-6 haftalıkken ilk aşı, ardından yıllık hatırlatma dozu uygulanmalıdır. PMV, güvercin popülasyonlarını kısa sürede tahrip edebilir. Trichomoniasis (canker / frounce), Trichomonas gallinae protozoonunun neden olduğu ve güvercinlerde çok yaygın olan bir enfeksiyondur. Ağız, boğaz ve yemek borusunda sarı-beyaz peynir kıvamında plaklar oluşturur, yutma güçlüğüne ve ağız kokusuna yol açar. Anne kuştan yavruya 'süt' beslemesi sırasında bulaşır. Metronidazol veya karnidazol ile tedavi edilir. Coccidiosis ise bağırsak paraziti olup kanlı ishal ve zayıflamaya neden olur — özellikle genç güvercinlerde tehlikelidir. Solunum enfeksiyonları (Mycoplasma, Chlamydia) güvercinlerde sık görülür: burun akıntısı, hapşırma, gözde şişlik belirtileriyle tanınır. Ornithosis (papağan humması — Chlamydia psittaci) insanlara da bulaşabilir; gribal belirtilere neden olur. Güvercinlerin bakımı sırasında maske kullanımı ve el hijyeni önerilir. Dış parazitler arasında güvercin piresi, kırmızı kan akarı ve tüy bitleri yaygındır — periyodik ilaçlama şarttır. Yaralanmalar: serbest uçuş sırasında yırtıcı kuş saldırıları (atmaca, doğan), tel kesikleri ve kanat kırıkları sık rastlanan sorunlardır. Yaralı güvercin derhal sıcak ve karanlık bir ortama alınarak stres azaltılmalı, veterinere götürülmelidir.

Güvercin beslenmesinde temel diyet, tahıl bazlı yem karışımıdır. İdeal karışım oranları: %30-35 bezelye/mercimek (protein kaynağı), %25-30 mısır (enerji kaynağı — kışın oranı artırılır), %15-20 buğday, %10 arpa, %5 darı/sorgum ve %5 keten/ayçiçeği tohumu. Hazır güvercin yemleri de kullanılabilir, ancak içerik kalitesini kontrol etmek önemlidir. Yetişkin bir güvercin günde yaklaşık 30-40 gram yem tüketir. Grit (öğütücü kum), güvercin beslenmesinin vazgeçilmez unsurudur. Güvercinler tahılları kabuklu yuttukları için, taşlıktaki grit taneleri yemi öğütmeye yardımcı olur. Mineral grit karışımı (midye kabuğu, kireçtaşı, kömür, kırmızı tuğla tozu, tuz) sürekli erişilebilir olmalıdır — hem sindirime hem mineral dengesine katkı sağlar. Özellikle kalsiyum ihtiyacı yumurtlama döneminde kritiktir. Üreme döneminde (ilkbahar-yaz) protein oranı %16-18'e çıkarılmalıdır — bezelye ve mercimek oranı artırılır. Yavrular ilk 7-10 gün anne-baba kuşların kursağında üretilen 'kuş sütü' (crop milk) ile beslenir — bu, memelilerdeki emzirmeye benzer eşsiz bir kuş davranışıdır. Yavru beslemede sorun yaşanırsa, elle besleme formülası (ılık su + öğütülmüş yem + vitamin) şırınga ile verilebilir. Vitamin ve mineral takviyesi: A vitamini (kırmızı havuç, yeşillik), D vitamini (güneş ışığı veya takviye), E vitamini (üreme verimliliği) ve B kompleks düzenli olarak sağlanmalıdır. Taze yeşillik (marul, ıspanak, karahindiba) haftada 2-3 kez sunulabilir. Temiz ve taze su her zaman erişilebilir olmalıdır — nipple (damla) su sistemi hijyen açısından en temiz yöntemdir.