Havana Tavşanı, adını Küba purolarının zengin renk tonundan alan, derin çikolata kahverengi tüyleriyle tavşan dünyasının en zarif ve en 'şık' ırklarından biridir. Tüylerinin yoğun, parlak ve inanılmaz yumuşak dokusu, ışık altında adeta vizon kürkünü andıran muhteşem bir görünüm sunar. 2-3 kg ağırlığında kompakt bir ırktır. Mizaç olarak Havana, sakin, sevecen ve uyumlu bir yapıya sahiptir — tavşan ırkları arasında en 'kedi gibi' olanlardan biridir. Kucağa alınmaktan ve okşanmaktan gerçek anlamda keyif alır, sahipleriyle güçlü duygusal bağlar kurar ve yeni ortamlara kolayca uyum sağlar. Agresif davranışlar neredeyse hiç görülmez. Stres eşiği yüksektir — gürültülü ortamlarda bile genellikle sakin kalır. Havana Tavşanları, zarif görünümleri, kolay bakımları ve dengeli karakterleriyle hem ilk kez tavşan sahiplenecekler hem de deneyimli meraklılar için mükemmel bir seçenektir. Apartman yaşamına çok iyi uyum sağlarlar ve diğer tavşanlarla bonding konusunda genellikle uyumludurlar. Show dünyasında da çok başarılı bir ırktır — özellikle zengin çikolata rengi ve parlak tüy kalitesi jürileri etkiler.

Havana Tavşanı'nın hikayesi, 1898 yılında Hollanda'nın Schiedam şehrinde küçük bir tesadüfle başlar. Yerel bir çiftçinin Dutch tavşanları arasında beklenmedik bir şekilde zengin, derin çikolata kahverengi tüylere sahip bir yavru dünyaya geldi. Bu spontan renk mutasyonu o kadar çekici ve benzersizdi ki, Hollandalı yetiştiriciler bu özelliği korumak ve geliştirmek için seçici yetiştirme programı başlattı. Irkın adı Küba'nın ünlü Havana purolarının renginden esinlenmiştir — derin, zengin çikolata kahverengisi puro rengini çağrıştırıyordu. 1908'de İngiltere'ye, ardından ABD ve diğer Avrupa ülkelerine getirildi. ARBA ırkı 1916 yılında Chocolate rengiyle tanıdı. Sonraki yıllarda Black (siyah, 1965), Blue (mavi, 1965), Broken (alacalı, 2008) ve Lilac (leylak, 2016) renkleri de kabul edildi. Havana, show dünyasında 'sleeper hit' (beklenmedik başarı) olarak tanımlanır — gösterişli desenleri olmasa da tüy kalitesi ve dengeli yapısıyla jürileri etkilemeyi başarır. ARBA National Convention'da birçok kez Best in Show ödülü almıştır — küçük ve 'sade' bir ırk için bu olağanüstü bir başarıdır. Havana ayrıca Mini Rex'in geliştirilmesinde temel ırklardan biri olmuştur — rex geninin Havana'ya aktarılmasıyla Mini Rex elde edilmiştir.

Havana Tavşanı, kompakt, yuvarlak ve iyi orantılı bir vücuda sahip küçük bir ırktır. ARBA standardına göre ideal yetişkin ağırlığı 2,49 kg (5,5 lb), kabul edilen aralık 2,04-2,95 kg'dır. Vücut yapısı kısa, geniş ve yuvarlatılmış olmalıdır — 'cobby' form istenir. Omuzlar ve kalça iyi gelişmiş, göğüs dolgun olmalıdır. Irkın en belirgin özelliği tüy rengi ve kalitesidir. Chocolate (orijinal renk) son derece zengin, derin ve sıcak bir çikolata kahverengisidir — yüzeyde hafif kızıl-mor bir parlaklık (sheen) istenir. Bu renk yoğunluğu ve parlaklık, ırkın show'lardaki en büyük silahıdır. Black çeşidinde tüyler jet siyah ve parlaktır. Blue çeşidinde orta-koyu mavi-gri, Lilac'ta ise açık lavanta tonu istenir. Tüy yapısı 'flyback' kategorisindedir — geri çekildiğinde hızla orijinal pozisyonuna döner. Kısa-orta uzunlukta, son derece yoğun ve yumuşak bir dokuya sahiptir. Baş yuvarlak ve kısadır, profil hafif kavislidir. Kulaklar kısa-orta uzunlukta (ideal 10-11 cm), dik ve iyi tüylenmiştir. Gözler parlaktır ve renk çeşidine uygun olmalıdır — Chocolate'ta koyu kahverengi (ruby glow), Black'te koyu kahverengi, Blue'da mavi-gri. Bacaklar kısa ve güçlü, kemik yapısı sağlamdır.

Havana Tavşanı bakımı son derece kolaydır ve düşük bakımlı ırklar kategorisinde yer alır. Kısa ve yoğun tüy yapısı sayesinde haftada bir kez yumuşak fırça veya grooming eldiveniyle taranması yeterlidir. Tüy dökme dönemlerinde haftada 2'ye çıkarılabilir. Tüylerin doğal parlaklığını korumak için dengeli beslenme önemlidir — yüksek kaliteli ot ve yeşillikler tüy sağlığını destekler. Barınak olarak minimum 120x60 cm alan önerilir, günlük 3-4+ saat serbest dolaşım sağlanmalıdır. Havana tavşanları orta aktivite seviyesine sahiptir — aşırı hiperaktif değildir ama oyun ve keşif zamanlarından keyif alır. Tırnaklar 4-6 haftada bir kesilmeli, diş uzunluğu kontrol edilmelidir. Sakin ve uyumlu yapıları sosyal etkileşimi kolaylaştırır — Havana tavşanları genellikle diğer tavşanlarla bonding konusunda başarılıdır ve çift tavşan sahipliği için uygun adaylardır. Ortam sıcaklığı 15-22°C arasında tutulmalıdır. Yaşam alanı düzenli temizlenmeli, temiz altlık sağlanmalıdır.

Havana Tavşanı genel olarak sağlıklı ve dayanıklı bir ırktır — genetik çeşitliliği iyi korunmuştur ve ırka özgü ciddi genetik hastalık bilinmemektedir. Bu durum, onu sağlık açısından en 'güvenli' ırklardan biri kılar. GI staz tüm tavşanlarda olduğu gibi en ciddi sağlık tehlikesidir. İştahsızlık, dışkı değişikliği, hareketsizlik belirtileri görüldüğünde 12 saat içinde veteriner müdahalesi gerekmektedir. Yüksek lifli beslenme en etkili önleyici tedbirdir. Dental disease (diş maloklüzyonu) görülebilir — sınırsız ot ve kemirme materyali doğal diş aşınmasını destekler. Obezite dikkat edilmesi gereken bir risktir — sakin yapıları ve keyifli beslenme alışkanlıkları, porsiyon kontrolü yapılmazsa kilo alımına yol açabilir. Üst solunum yolu enfeksiyonları (Pasteurella) temiz ve iyi havalandırılmış ortamla önlenebilir — nemli, tozlu veya amonyak kokulu ortamlar riski artırır. Dişi bireylerde kısırlaştırılmamışlarda uterus kanseri riski nedeniyle erken spay önerilir. RHDV ve myxomatosis aşıları hayati önemdedir. Havana'nın nispeten uzun yaşam süresi (7-12 yıl) iyi bakımla korunabilir.

Havana Tavşanı beslenmesinde standart tavşan beslenme ilkeleri geçerlidir. Timothy otu (veya orchard grass, oat hay) diyetin %80-85'ini oluşturmalı ve 7/24 sınırsız sunulmalıdır. Yüksek lifli ot hem diş aşınmasını hem de GI motiliteyi destekler. Pelet mama günlük 1/8-1/4 fincan ile sınırlandırılmalıdır. Timothy bazlı, düşük kalsiyumlu, yüksek lifli (%18+) peletler tercih edilmelidir. Tüy sağlığını ve parlaklığını desteklemek için yüksek kaliteli pelet önemlidir. Günlük taze sebzeler vücut ağırlığının %10-15'i kadar verilmelidir — yaklaşık 1-1,5 avuç. Roka, maydanoz, kişniş, kereviz, karahindiba, Romaine marul, dereotu güvenli seçeneklerdir. Çeşitli yeşillikler vitamin ve mineral dengesini destekler. Meyve haftada 1-2 küçük parça ile sınırlı tutulmalıdır. Temiz su günde en az bir kez yenilenmeli, ağır seramik kap tercih edilmelidir. Diş sağlığı için timothy çubukları ve doğal dallar (söğüt, elma, fındık) düzenli sağlanmalıdır. Porsiyon kontrolü obezite önleme açısından önemlidir — ideal vücut kondisyonu: kaburgalar hafif basınçla hissedilebilmeli.