Bourke papağanı (Neopsephotus bourkii), Avustralya'nın kurak iç kesimlerinde yaşayan küçük, zarif ve büyüleyici güzellikte bir papağan türüdür. Pembe, gül kurusu, gri ve kahverengi tonlarındaki yumuşak pastel renkleri onu papağan dünyasında benzersiz kılar — diğer papağanların canlı yeşil, kırmızı ve mavi renkleri yerine, Bourke papağanı adeta bir gül yaprağının tonlarıyla boyanmıştır. Doğada alacakaranlıkta aktif olan (crepuscular) çok nadir kuş türlerinden biridir — şafak ve gün batımı saatlerinde en hareketli dönemlerini yaşarlar. Bourke papağanları papağan türleri arasında en sakin ve en sessiz olanlardan biridir. Gün içinde genellikle dinlenir, tüy bakımı yapar ve tüneklerinde huzurla otururlar. Akşam karanlığı çökerken canlanır, kafes içinde uçuşlar yapar ve yumuşak, melodili sesler çıkarırlar — bu sesler yüksek perdeden çığlıklardan çok, huzur verici bir ninni gibidir. Gece kuşu olma özellikleri nedeniyle akşam saatlerinde daha fazla etkileşim kurulabilir; bu özellik akşam saatlerinde evde olan çalışan insanlar için ideal bir uyum sağlar. Bourke papağanları nazik, sevecen ve strese karşı dayanıklı kuşlardır. Sahiplerine bağlanırlar ancak yapışkan, agresif veya talepkar değildirler. Huzurlu ev ortamlarını tercih ederler — gürültü, ani hareketler ve kaotik ortamlar onları rahatsız eder. Rosa (pembe) mutasyonuyla tüm vücutları gül pembesine bürünen bireyler estetik açıdan kuş dünyasının en güzel türlerinden biri olarak kabul edilir. Güzelliği, sakinliği ve kolay bakımı bir arada sunan Bourke papağanı, özellikle apartman yaşamında huzurlu bir kuş arkadaşlığı arayanlar için mükemmel bir seçimdir.

Bourke papağanı adını, 1831-1837 yılları arasında Avustralya'nın Yeni Güney Galler eyalet valisi olan Sir Richard Bourke'dan almıştır. İlk bilimsel tanımlaması 1841 yılında John Gould tarafından yapılmıştır. Avustralya'nın kurak ve yarı kurak iç bölgelerinde — 'outback' olarak bilinen geniş bozkırlarda — özellikle mulga (akasya) çalılıkları, okaliptüs seyrek ormanları ve çöl kenarı bitki örtüsünde yaşar. Suyun kıt olduğu bu ortamlarda çiy damlalarından ve yedikleri tohumlardaki nemden su ihtiyaçlarının bir kısmını karşılarlar. Alacakaranlık aktivite ritmi (crepuscular davranış), Avustralya'nın aşırı sıcak gündüz koşullarına evrimsel bir adaptasyondur. Gün ortasında sıcaktan korunmak için gölgede hareketsiz dinlenirler; şafak ve gün batımının serin saatlerinde beslenmeye çıkarlar. Bu davranış kalıbı, aynı zamanda gece ve gündüz yırtıcılarının en az aktif olduğu zaman dilimiyle örtüşür — akıllı bir hayatta kalma stratejisidir. 20. yüzyılın ortalarından itibaren Avustralya dışında evcil hayvan olarak yetiştirilmeye başlanmıştır. Evcil üretimde geliştirilen Rosa (Rosy) mutasyonu türün popülaritesini dramatik biçimde artırmıştır — doğal formdaki hafif pembe tonlar, bu mutasyonda tüm gövdeyi kaplayan yoğun gül pembesine dönüşür ve görsel olarak büyüleyici bir görünüm oluşturur. Diğer mutasyonlar arasında lutino (sarı), cinnamon, fallow ve kombinasyonları bulunur. Türkiye'de Bourke papağanı özellikle Rosa mutasyonuyla giderek tanınan ve aranan bir tür haline gelmiştir.

Bourke papağanı küçük, ince ve zarif yapılı bir kuştur. Boyu 19-22 cm, ağırlığı 40-50 gram arasındadır. Doğal (wild-type) formu pastel ve toprak tonlarında sofistike bir renk paletine sahiptir: üst kısım (sırt, kanatlar) kahverengi-gri tonlarında olup her tüy açık kenarlarla çerçevelenerek pullu bir doku oluşturur. Göğüs ve karın bölgesinde pembe-gül kurusu tonlar hakimdir. Alın bölgesinde dar bir mavi bant ve göz çevresinde beyaz halka bulunur. Kanat tüyleri kahverengi-gri zemin üzerinde parlak mavi uçlara sahiptir — kanatlar açıldığında bu mavi tonlar belirgin biçimde görünür. Kuyruk uzunca ve mavi-gri tonlarındadır. Gagası küçük, koyu kahverengi-siyah renktedir. Ayakları gri-pembemsidir. Rosa (Rosy) mutasyonunda renk paleti dramatik biçimde değişir: kahverengi-gri tonlar kaybolur, yerini yoğun pembe-gül pembe alır; göğüs, karın ve yüz neredeyse tamamen sıcak pembe tonlarında boyanır. Rosa Bourke papağanı, evcil kuşlar arasında en güzel görünen türlerden biri olarak kabul edilir. Diğer mutasyonlar: lutino (sarı tüyler, kırmızı gözler), cinnamon (daha açık kahverengi), fallow ve opaline. Cinsiyet ayrımı bazı ipuçları verir: erkeklerde alın bölgesindeki mavi bant daha geniş ve belirgindir, dişilerde daha dar veya yoktur. Ancak kesin cinsiyet tayini için DNA testi önerilir.

Bourke papağanları sakin yapıları ve mütevazı alan gereksinimleri ile bakımı en kolay papağan türlerinden biridir. Minimum kafes boyutu 60x40x60 cm olmakla birlikte, uçuş imkanı için 80x40x60 cm daha idealdir. Kafes yatay genişliği yükseklikten daha önemlidir. Kafes tel aralığı 1-1.5 cm olmalıdır. Kafes sakin, huzurlu bir ortama yerleştirilmelidir — gürültülü, kalabalık ve kaotik alanlardan uzak tutulmalıdır. Bourke papağanları strese diğer papağanlardan daha az yatkın olsalar da, sürekli gürültü ve ani hareketlerden rahatsız olurlar. Loş ışık ortamını doğal olarak tercih ederler — kafes parlak aydınlatma altına veya doğrudan güneş ışığına yerleştirilmemelidir. Kafes içinde farklı kalınlıklarda doğal ahşap tünekler, bir-iki salıncak ve birkaç basit oyuncak yeterlidir. Bourke papağanları diğer papağanlar gibi yıkıcı çiğneme davranışı göstermezler ve aşırı uyaran (çok sayıda oyuncak, renkli nesneler) stres yaratabilir — minimal ve huzurlu bir kafes ortamı tercih edilmelidir. Akşam ve gün batımı saatleri Bourke papağanlarının en aktif zamanıdır; bu saatlerde kafes dışı uçuş ve etkileşim fırsatı sunulmalıdır (1-2 saat). Odanın loş aydınlatması altında uçuşlar en doğal aktivite zamanıdır. Banyo için haftada 2-3 kez sığ su kabı veya hafif ılık su spreyi sunulabilir. Gece 10-12 saat karanlık ve sessiz uyku ortamı sağlanmalı, gece örtüsü kullanılabilir. Ortam sıcaklığı 16-26°C arasında tutulmalıdır.

Bourke papağanları doğru bakım koşullarında 8-12 yıl, bazı bireyler 15 yıla kadar yaşayabilen genel olarak sağlıklı ve dayanıklı kuşlardır. Sakin yapıları sayesinde strese bağlı davranış sorunları (tüy yolma, aşırı bağırma) diğer papağan türlerine kıyasla çok nadirdir. Ancak bazı sağlık sorunlarına dikkat edilmelidir. Solunum yolu enfeksiyonları en yaygın sağlık sorunlarındandır — soğuk, nemli ve havalandırması yetersiz ortamlarda risk artar. Belirtileri: burun akıntısı, hapşırma, hırıltılı solunum ve iştah kaybıdır. Hava cereyanı kesinlikle önlenmeli, ortam sıcaklığı ani dalgalanmalardan korunmalıdır. Tüy akarları ve deri parazitleri sık görülebilir — kaşınma, tüy döküşü ve deri kırmızılığı belirtileridir. Sindirim sorunları (ishal, kusma) beslenme hataları veya bakteri/maya enfeksiyonları kaynaklı gelişebilir. Gece kuşu olma özellikleri nedeniyle gece aydınlatması stres ve uyku bozukluğuna yol açar — gece tam karanlık sağlanmalıdır. Obezite, hareketsiz ortamlarda ve yağlı tohum ağırlıklı diyetlerde görülebilir ancak doğal olarak düşük yağlı beslenmeyi tercih ettiklerinden diğer papağanlara kıyasla bu risk daha düşüktür. Rosa mutasyonu bireylerde bazen daha zayıf bağışıklık sistemi gözlenebilir — bu mutasyona sahip kuşlarda enfeksiyonlara karşı daha dikkatli olunmalıdır. Yılda 1 kez avian veteriner kontrolü genellikle yeterlidir.

Bourke papağanları doğada kurak ortamın sunduğu çeşitli ot ve çalı tohumları, böcekler ve larvalarla beslenen granivore-omnivore kuşlardır. Evcil ortamda beslenmeleri kolay ve komplikasyonsuzdur. Temel diyet olarak küçük papağan tohum karışımı (%50-60) ve kaliteli küçük papağan peleti (%20-30) birlikte verilebilir. Bourke papağanları düşük yağlı tohumları doğal olarak tercih ederler — ayçiçeği ve kenevir gibi yağlı tohumlar sınırlı tutulmalıdır. Taze sebze ve meyve diyetin %15-25'ini oluşturmalıdır. Uygun sebzeler: marul, havuç rendesi, brokoli, bezelye, mısır ve salatalık. Uygun meyveler: elma, armut, üzüm ve kivi. Bourke papağanları taze besinlere alışmakta bazen yavaş olabilirler — sabırla, farklı sunumlarla denenmelidir. Yeşilliklerden maydanoz, karahindiba ve roka faydalıdır. Doğada böcek ve larva da yedikleri için protein takviyesi faydalıdır: haşlanmış yumurta (kabuğuyla ezilmiş) haftada 1-2 kez, yumurta maması haftada 2-3 kez verilebilir. Çimlendirilmiş tohumlar vitamin açısından zengindir. Mürekkep balığı kemiği kalsiyum kaynağı olarak kafeste bulundurulmalıdır. Mineralli grit (kum) sindirim için faydalıdır. Kesinlikle yasak: avokado, çikolata, kafein, soğan, sarımsak ve tuzlu gıdalar. Temiz su günlük değiştirilmelidir. Bir Bourke papağanı günde yaklaşık 1 tatlı kaşığı tohum/pelet + küçük bir parça meyve-sebze tüketir.