Kakarik (Cyanoramphus cinsi), Yeni Zelanda ve çevre Pasifik adalarına özgü küçük papağan türlerinin genel adıdır. Maori dilinde 'küçük papağan' anlamına gelen bu isim, Yeni Zelanda'nın endemik kuş mirasının önemli bir parçasını temsil eder. En yaygın evcil türleri Kırmızı Alınlı Kakarik (C. novaezelandiae) ve Sarı Taçlı Kakarik'tir (C. auriceps). Diğer papağanlardan belirgin biçimde farklı olan kakarikler, zamanlarının büyük bölümünü yerde geçirirler — koşar, eşeler, tünel kazar gibi davranışlar sergilerler ve bu özellikleri onları papağan dünyasının en benzersiz türlerinden biri yapar. Kakarikler kuş dünyasının en hiperaktif ve en eğlenceli türlerinden biridir. Bir dakika bile durmadan sürekli hareket halindedirler: yerde koşar, yaprakların ve kağıtların altına dalıp çıkar, yem kaplarının içinde eşeler, tüneklere asılır, ters döner ve su kaplarının içine atlayarak coşkulu banyolar yaparlar. Su tutkuları efsanevidir — bir su kabı gördüklerinde hemen içine girme, sıçratma ve yıkanma dürtüsüne karşı koyamazlar. Bu aralıksız enerjileri ve komik hareketleri, onları izlemesi son derece eğlenceli ve moral verici kuşlar haline getirir. Sevecen, meraklı ve korkusuz yapıları sayesinde hızla evcilleşirler. Elle beslenmeye ve dokunulmaya kolayca alışırlar — elinizdeki meyveyi yemek için tereddüt etmezler. Konuşma yetenekleri sınırlıdır (birkaç kelime öğrenebilirler) ancak beden dilleri, yüz ifadeleri ve çeşitli sesleriyle zengin bir iletişim repertuarına sahiptirler. Küçük boyutları, kolay bakımları ve neşeli enerjileri sayesinde hem yeni başlayanlar hem de deneyimli kuş sahipleri için harika bir evcil hayvan seçeneğidir.

Kakarikler Yeni Zelanda ve çevre Pasifik adalarına (Norfolk Adası, Chatham Adaları, Antipodes Adaları) özgü endemik türlerdir. Yeni Zelanda'nın 80 milyon yıllık izole ekolojisi içinde evrimleşmişlerdir — ada memeli yırtıcılardan yoksun olduğundan, kakarikler doğal düşman baskısı olmadan yerde beslenme alışkanlığını geliştirmişlerdir. Bu evrimsel strateji, kıtasal papağanlardan çok farklı bir yaşam biçimi oluşturmuştur. Ancak bu savunmasızlık, insan yerleşimi sonrası felaket anlamına geldi. Avrupalı yerleşimcilerin 18-19. yüzyıllarda Yeni Zelanda'ya getirdiği kediler, sıçanlar, gelincikler (stoat) ve posumlar, yerde yuva yapan ve yerde beslenen kakarik popülasyonlarını yıkıcı biçimde etkiledi. Bazı türler tamamen yok oldu (Norfolk Adası Kakariği — C. cookii), bazıları ise kritik düzeyde tehlike altına girdi. Günümüzde Yeni Zelanda hükümeti yırtıcı-temizlenmiş adalarda koruma programları yürütmektedir ve bazı türlerin popülasyonları yavaş yavaş toparlanmaktadır. Evcil hayvan olarak kakarikler özellikle Avrupa'da (Hollanda, Almanya, İngiltere) ve Avustralya'da popülerdir. Avrupa'daki evcil popülasyonlar üretim çiftliklerinden gelmektedir ve doğal popülasyonlar üzerinde baskı oluşturmamaktadır. Türkiye'de kakarikler giderek tanınan ve aranan bir tür haline gelmiştir — özellikle sosyal medyada paylaşılan eğlenceli videoları sayesinde farkındalık artmaktadır.

Kakarikler küçük-orta boyutlu, ince yapılı ve atletik papağanlardır. Boyları kuyruk dahil 25-28 cm, ağırlıkları 50-85 gram arasındadır. Temel vücut renkleri parlak yeşildir — sırt, kanatlar ve kuyruk canlı yeşil tonlarındadır. Kırmızı Alınlı Kakarik (en yaygın tür) adından anlaşılacağı gibi alın bölgesinde belirgin kırmızı bir bant, gözlerin arkasında kırmızı göz şeridi ve sırt kısmında kırmızı lekeler taşır. Sarı Taçlı Kakarik'te ise alın bandı kırmızı olup üst kafa bölgesinde altın sarısı bir taç bulunur. Kanatları yeşil-mavi tonlarında olup uçuş tüylerinde koyu mavi kenarlar görülür. Kuyruk uzun, ince ve sivricedir — toplam boy uzunluğunun önemli bir kısmını oluşturur. Gagası kısa, güçlü ve mavi-gri renktedir; ucunda siyahımsı bir bölge bulunur. En dikkat çekici fiziksel özelliklerinden biri, diğer papağanlara kıyasla belirgin biçimde daha uzun olan bacaklarıdır — bu adaptasyon yerde koşma, eşeleme ve tünel kazma alışkanlıklarının doğrudan bir yansımasıdır. Evcil üretimde çeşitli renk mutasyonları geliştirilmiştir: cinnamon (tarçın — daha açık kahverengi-sarı tonları), pied (alaca), lutino (sarı) ve mavi mutasyon (nadir). Cinnamon mutasyonu özellikle popülerdir. Cinsiyet ayrımı dış görünüşe göre bazı ipuçları verir — erkekler genellikle daha büyük başa, daha geniş gagaya ve daha büyük kırmızı alın bandına sahiptir — ancak kesin cinsiyet tayini için DNA testi önerilir.

Kakarikler hiperaktif yapıları nedeniyle boyutlarına göre şaşırtıcı derecede geniş bir yaşam alanı gerektirir. Minimum kafes boyutu 80x40x60 cm olmakla birlikte, 100x50x80 cm veya daha büyüğü şiddetle tavsiye edilir. Kafes yatay genişliği yükseklikten daha önemlidir çünkü kakarikler yerde koşmayı ve yatay uçuşları dikey tırmanmaya tercih ederler. Kafes tel aralığı 1.5 cm olmalıdır. Kafes tabanı kakarik bakımında en önemli alandır. Yerde vakit geçirmeyi çok sevdiklerinden taban temiz kağıt veya kuş-güvenli altlık ile kaplanmalı ve günlük olarak değiştirilmelidir — hijyen, yerde beslenen bir tür için kritiktir. Kafes tabanına küçük tüneller (karton tüpler), yaprak yığınları, kağıt parçaları ve gizlenebilecekleri nesneler koyulabilir — kakarikler bunların altına dalıp çıkmaktan büyük keyif alırlar. Çeşitli tünekler, salıncak, çiğneme oyuncakları ve zeka oyunları kafeste bulundurulmalıdır. Su, kakarik bakımının vazgeçilmez unsurudur. Geniş ve sığ (3-5 cm derinliğinde) bir banyo kabı her gün sunulmalıdır — kakarikler suyu gördükleri anda atlayıp coşkuyla yıkanırlar. İçme suyu ayrı bir kapta bulundurulmalıdır çünkü banyo suyunu hızla kirletirler. Günlük kafes dışı uçuş ve keşif zamanı (minimum 1-2 saat) sağlanmalıdır — ancak kakarikler yerde koştukları için ayak altında ezilme riski vardır, bu nedenle kafes dışı zamanlarda dikkatli olunmalıdır. Ortam sıcaklığı 18-25°C arasında tutulmalıdır — kakarikler tropik değil ılıman iklim kuşlarıdır ve aşırı sıcaktan rahatsız olurlar. Gece 10-12 saat karanlık uyku sağlanmalıdır.

Kakarikler doğru bakım koşullarında 10-15 yıl, bazı bireyler 20 yıla kadar yaşayabilen genel olarak dayanıklı ve sağlıklı kuşlardır. Ancak yerde vakit geçirme alışkanlıkları bazı türe özgü sağlık risklerini beraberinde getirir. Kafes tabanı hijyeni kritiktir — kirli altlık bakteriyel enfeksiyonlara (E. coli, Salmonella), mantar enfeksiyonlarına ve bağırsak parazitlerine doğrudan yol açabilir. Altlık günlük değiştirilmeli, kafes tabanı haftada 2-3 kez dezenfekte edilmelidir. Psittakoz (Chlamydia psittaci) kakarikler de dahil tüm papağanlarda görülebilen zoonotik bir hastalıktır. Tüy akarları ve deri parazitleri sık görülür — kaşınma, tüy yolma ve derinin kırmızılığı belirtileridir. Sindirim sistemi sorunları (ishal, kusma) beslenme hataları veya enfeksiyon kaynaklı olabilir. Solunum enfeksiyonları hava cereyanı ve nemli ortamlara maruz kalma sonucu gelişebilir. Kakarikler soğuğa karşı diğer tropik papağanlardan daha toleranslıdır (Yeni Zelanda kökenleri sayesinde) ancak dondurucu sıcaklıklardan ve ani ısı değişimlerinden korunmalıdırlar. Obezite, hareketsiz ortamlarda ve aşırı tohum bazlı diyetle yaygın görülebilir — ancak aktif yapıları sayesinde bu risk diğer papağanlara kıyasla daha düşüktür. Genç dişilerde yumurta tıkanması (egg binding) nadir ama ciddi bir risktir. Yılda 1-2 kez avian veteriner kontrolü önerilir.

Kakarikler doğada orman tabanında tohum, meyve, çiçek, böcek ve larva arayarak beslenen omnivore papağanlardır. Evcil ortamda bu doğal beslenme davranışını destekleyen bir diyet planlanmalıdır. Temel diyet olarak küçük papağan tohum karışımı (%40-50) ve kaliteli küçük papağan peleti (%20-30) birlikte verilebilir. Taze sebze ve meyve diyetin %25-30'unu oluşturmalıdır. Uygun sebzeler: marul, havuç rendesi, brokoli, bezelye, mısır, tatlı biber, salatalık ve ıspanak (sınırlı). Uygun meyveler: elma, üzüm, armut, muz, kivi ve çilek. Kakarikler yaprak sebzeleri özellikle sever — ıslak marul yaprakları hem besin hem de su oyunu kaynağıdır. Doğal beslenme davranışını desteklemek için yiyeceklerin bir kısmı kafes tabanına serpilebilir veya gizlenebilir (foraging) — kakarikler yerde arayarak bulmayı, hazır kaptan yemeye tercih ederler. Çimlendirilmiş tohumlar vitamin açısından zengindir ve haftada 2-3 kez sunulabilir. Protein takviyesi olarak yumurta maması haftada 1-2 kez verilebilir. Mürekkep balığı kemiği kalsiyum kaynağı olarak kafeste bulundurulmalıdır. Kesinlikle yasak: avokado, çikolata, kafein, soğan, sarımsak ve tuzlu gıdalar. Temiz su (banyo suyundan ayrı) günlük değiştirilmelidir.