Kakadular (Cacatuidae ailesi), Avustralya ve çevre adalarına özgü, büyük, karizmatik ve duygusal olarak son derece yoğun papağanlardır. Başlarındaki gösterişli ve hareketli tepe tüyleri (crest), papağan dünyasının en ikonik görüntülerinden birini oluşturur. 21 türden oluşan kakadu ailesinin evcil kuş dünyasındaki en popüler üyeleri Sülfür Tepeli Kakadu (Cacatua galerita), Moluccan/Salmon-crested Kakadu (C. moluccensis), Şemsiye/White Kakadu (C. alba), Gala/Pembe Kakadu (Eolophus roseicapilla) ve Goffin's Kakadu'dur (C. goffiniana). Kakadular, papağan dünyasının en sevecen, en tutkulu ama aynı zamanda en talepkâr türleridir. İnsan etkileşimine adeta bağımlıdırlar — sevgi, fiziksel temas ve sürekli ilgi isterler. Bu durum onları evcil hayvan dünyasının 'duygu yoğunluğu en yüksek' türlerinden biri yapar. Okşanmayı, kucaklanmayı, omuzda taşınmayı ve sahibinin yakınında olmayı arzularlar. Karşılığında sınırsız bir sevgi, neşe ve eğlence sunarlar — müzik duyduklarında dans eder, ritmik hareketler yapar, komik sesler çıkarırlar. Ancak bu yoğun sosyal ihtiyaç karşılanmadığında, kakadular evcil kuş dünyasının en ciddi davranış sorunlarını geliştirebilirler: şiddetli tüy yolma (tüylerin büyük bölümünü yolarak çıplak deri ortaya çıkarma), sürekli çığlık atma (100+ desibel), yıkıcı davranışlar (kafes ve mobilya parçalama) ve kendine zarar verme. Kakadu, evcil hayvan barınaklarında en sık terk edilen papağan türüdür — çoğu zaman sahipleri gereksinimlerin farkına varamadığı için. Bu tür, yalnızca deneyimli, bol zamanı olan, sabırlı ve duygusal olarak hazır kuş sahipleri içindir. 40-70 yıllık yaşam süreleriyle, bir kakadu sahiplenme ömür boyu sürecek yoğun bir ilişkidir. Doğru ortamda kakadular inanılmaz sevecen, eğlenceli, zeki ve unutulmaz yaşam arkadaşları olurlar.

Kakadular, Avustralya, Endonezya, Filipinler, Papua Yeni Gine ve Solomon Adaları'nda doğal olarak yaşar. Avustralya kakadu çeşitliliğinin merkezidir — 21 türün büyük çoğunluğu bu kıtada bulunur. Farklı türler ormanlık alanlardan savanlara, dağ ormanlarından kıyı çalılıklarına kadar geniş bir habitat yelpazesinde yaşar. Avustralya Aborijinleri ile kakadular arasında binlerce yıllık bir etkileşim geçmişi vardır. Aborijin sanatında ve mitolojisinde kakadulara sıkça yer verilir. Sulphur-crested Kakadu, Avustralya'nın en tanınan ve en yaygın kuşlarından biridir — şehir parklarında ve bahçelerde büyük sürüler halinde görülür. 18. yüzyıldan itibaren Avrupa'ya getirilmeye başlanan kakadular, beyaz tüyleri ve tepe tüyleriyle büyük ilgi uyandırmıştır. 19. ve 20. yüzyıllarda evcil hayvan ticareti hızla büyümüş; ancak birçok tür bu ticaret ve habitat kaybı nedeniyle ciddi tehlike altına girmiştir. Moluccan Kakadu, Palm Cockatoo ve Philippine Cockatoo gibi türler nesli tehlike altındadır. İlginç bir şekilde, Avustralya'da bazı kakadu türleri (özellikle Sulphur-crested ve Galah) son derece yaygındır ve tarım alanlarında zararlı olarak kabul edilir — çiftçilerle olan çatışma sürmektedir. Bilimsel araştırmalar, kakadularının şaşırtıcı problem çözme yeteneklerini ortaya koymuştur: 2022'de yapılan bir çalışma, Sydney'deki Sulphur-crested Kakadularının çöp kutusu kapaklarını açmayı birbirlerinden sosyal öğrenme yoluyla öğrendiğini göstermiştir.

Kakadular, türe göre büyük farklılıklar gösteren orta-büyük papağanlardır. En küçük türler (Goffin's Kakadu) 30 cm ve 300 gram civarıyken, en büyük tür olan Palm Cockatoo (Probosciger aterrimus) 65 cm boya ve 1200 grama ulaşabilir. Evcil olarak en yaygın türlerden Moluccan Kakadu 50 cm ve 850 gram, Sülfür Tepeli Kakadu 50 cm ve 900 gram civarındadır. Tüyleri genellikle beyaz, pembe (Galah), gri (Gang-gang) veya siyah (Palm, Red-tailed Black) tonlarındadır. Ara papağanlarının parlak çok renkli paletinin aksine, kakadular daha yumuşak ve zarif bir renk şemasına sahiptir. Başlarındaki tepe tüyleri (crest) en tanımlayıcı fiziksel özellikleridir — heyecan, korku, merak veya agresyon durumunda tam olarak dikleşir, rahat durumda yatık kalır. Gagaları büyük, güçlü ve kavislidir — ara papağanlarından sonra papağan dünyasının en güçlü gagalarına sahiptirler. Ahşabı, plastiği ve hatta ince metalleri kolayca parçalayabilirler. Diğer papağanlardan farklı olarak, kakadular tüylerinde 'powder down' adı verilen toz üreten özel yapılara sahiptir. Bu ince beyaz toz, tüyleri su geçirmez kılar ve koruyucu bir tabaka oluşturur; ancak evcil ortamda alerjenlere duyarlı kişilerde solunum sorunlarına neden olabilir. Ayakları güçlü ve zigodaktil yapıdadır. Cinsiyet ayrımı bazı türlerde göz rengiyle yapılabilir (erkeklerde siyah, dişilerde kahverengi/kırmızımsı); ancak kesin sonuç için DNA testi önerilir.

Kakadu bakımı, evcil hayvan dünyasının en zorlu ve en çok bağlılık gerektiren deneyimlerinden biridir. Çok büyük ve dayanıklı paslanmaz çelik kafes zorunludur — minimum 120x90x150 cm boyutlarında, tercihen daha büyük. Kakadular son derece güçlü gagalarıyla standart kafes kilitlerini, vida bağlantılarını ve hatta kaynak noktalarını açabilir; çift kilitli, karabiner veya asma kilit sistemi kullanılmalıdır. Bol miktarda çiğneme materyali sağlanmalıdır — kakadular ahşap oyuncakları dakikalar içinde yok edebilir. Kalın doğal dallar, ahşap bloklar, deri bağcıklar, karton kutular, mısır koçanı ve hindistan cevizi kabuğu ideal materyallerdir. Oyuncak bütçesi, kakadu bakımının en önemli kalemlerinden biridir. Bulmaca oyuncakları (foraging toys) zihinsel uyarım için kritiktir. Günde en az 4-6 saat yüksek kaliteli, bire bir sosyal etkileşim şarttır — bu sadece aynı odada bulunmak değil, aktif ilgi, oyun, eğitim ve fiziksel temas anlamına gelir. Kakadular yalnızlığa son derece hassastır ve bırakılma anksiyetesi (separation anxiety) geliştirmeye çok yatkındır. Bir kakadu sahiplenmeden önce, günlük rutininizin bu yoğun sosyal ihtiyacı karşılayıp karşılayamayacağını dürüstçe değerlendirmelisiniz. Toz üretimi yüksek olduğundan HEPA filtreli hava temizleyici kullanılmalı, oda düzenli olarak havalandırılmalıdır. Düzenli banyo (sprey, duş altı veya sığ su kabı) hem tüy sağlığı hem de toz kontrolü için çok önemlidir — çoğu kakadu banyo yapmayı sever. Gece 10-12 saat kesintisiz karanlık uyku süresi hormonal denge için şarttır.

Kakadular, doğru bakımla 40-70 yıl yaşayabilen dayanıklı kuşlardır; ancak türe özgü ciddi sağlık risklerine dikkat edilmelidir. Kakadular, tüy yolma davranışına en yatkın papağan türüdür — bu, evcil kakadu popülasyonunun en büyük sağlık ve davranış sorunudur. Tüy yolma (feather destructive behavior), genellikle psikolojik kökenlidir: yalnızlık, sıkıntı, yetersiz sosyal etkileşim, rutinsizlik, korku veya travma tetikleyici olabilir. Bazı durumlarda cilt enfeksiyonları, alerjiler veya hormonal dengesizlik de fiziksel bir neden oluşturur. Tedavi çok yönlüdür: ortam zenginleştirme, sosyal etkileşim artırma, davranış modifikasyonu ve gerektiğinde medikal müdahale. Bir kez yerleşmiş tüy yolma davranışını tamamen ortadan kaldırmak çok zordur. PBFD (Psittacine Beak and Feather Disease), kakadularda en ciddi viral hastalıklardan biridir — gaga deformasyonu, tüy kaybı ve bağışıklık sistemi çöküşüne neden olur. Aspergilloz, özellikle stresli veya bağışıklığı zayıflamış bireylerde ciddi solunum sorunları yaratır. Karaciğer yağlanması ve obezite, yanlış beslenme (yağlı tohum ağırlıklı diyet) ile doğrudan bağlantılıdır. Toz üretimi, alerjik kişilerde ve astım hastalarında ciddi solunum sorunlarına neden olabilir — kakadu sahiplenmeden önce aile bireylerinin alerji durumu değerlendirilmelidir. Psittacosis (insanlara bulaşabilir), polyomavirus ve ağır metal zehirlenmeleri diğer önemli sağlık tehditleridir. Teflon dumanı ve aerosol spreyler ölümcüldür. Yılda en az iki kez kapsamlı avian veteriner kontrolü — kan testi ve fiziksel muayene dahil — şarttır.

Kakadu beslenmesi, obezite eğilimi göz önünde bulundurularak dikkatli bir şekilde planlanmalıdır. Pelet bazlı diyet, günlük beslenmenin %60-70'ini oluşturmalıdır. Kaliteli, boyasız ve düşük yağlı pelet formülleri tercih edilmelidir. Her gün bol miktarda taze sebze sunulmalıdır (diyetin %25-30'u). Koyu yeşil yapraklı sebzeler (brokoli, kara lahana, ıspanak), havuç, tatlı biber, kabak, mısır, bezelye ve fasulye mükemmel seçeneklerdir. Meyve, şeker içeriği nedeniyle toplam diyetin %5-10'u ile sınırlandırılmalıdır — düşük şekerli meyveler (yaban mersini, böğürtlen, papaya) tercih edilmelidir. Yağlı tohumlar (ayçiçeği, fıstık) ve kuruyemişler, obezite riski nedeniyle günde birkaç adet ile kesinlikle sınırlandırılmalıdır — yalnızca eğitim ödülü veya zenginleştirme olarak kullanılmalıdır. Kakadular doğada nispeten düşük yağlı bir diyetle beslenir; evcil ortamda aşırı yağlı gıda sunmak en büyük beslenme hatalarından biridir. Çimlendirilmiş tohumlar (darı, buğday, mercimek) yüksek besin değeri sağlar ve diyetin değerli bir parçasıdır. Pişmiş baklagiller, pişmiş yumurta ve tam tahıllar protein kaynağı olarak sunulabilir. Mürekkep balığı kemiği ve mineral blok, kalsiyum için kafeste bulundurulmalıdır. Foraging (yiyecek arama) oyuncaklarıyla yem sunmak, hem beslenme süresini uzatır hem de zihinsel uyarım sağlar. Kesinlikle yasak gıdalar: avokado, çikolata, kafein, alkol, soğan, sarımsak, tuzlu ve yağlı işlenmiş gıdalar. Temiz ve taze su günlük olarak değiştirilmelidir.