Caique papağanları (Pionites cinsi), Güney Amerika'nın tropik yağmur ormanlarında yaşayan küçük ama inanılmaz derecede enerjik, eğlenceli ve kişilikli papağanlardır. İki ana türü bulunur: Siyah Başlı Caique (P. melanocephalus) ve Beyaz Göğüslü Caique (P. leucogaster). Her ikisi de parlak turuncu, sarı, yeşil ve bembeyaz renklerin çarpıcı kombinasyonuyla göz alıcı bir görünüme sahiptir — adeta özenle boyanmış canlı bir oyuncak gibi görünürler. Caique papağanları kuş dünyasının tartışmasız komedyenleri ve enerji bombalarıdır. Benzersiz davranışları onları tüm papağan türlerinden ayırır: sırt üstü yatarak ayaklarıyla oyuncak tutma, sahibinin kolunda yuvarlanma, düz yüzeylerde 'süzülme' (kumaş üzerinde karın üstü kayma) ve en ünlü davranışları olan 'sıçrama dansı' — mutlu ve heyecanlı olduklarında yerde iki ayak üzerinde zıplayarak ilerlerler. Bu davranış diğer hiçbir papağan türünde görülmez. Sosyal medyada viral olan caique videoları türün popülaritesini patlatmıştır. Ancak caiquelerin tatlı görünümünün ardında güçlü, inatçı ve dominant bir kişilik yatar. Kendi isteklerinde çok ısrarcıdırlar, sınır tanımayı sevmezler ve diğer kuşlara karşı son derece agresif olabilirler — farklı türlerle ve hatta kendi türlerinin tanımadığı bireyleriyle bile kavga edebilirler. Gagaları boyutlarına göre şaşırtıcı derecede güçlüdür ve öfkelendiğinde ciddi ısırıklar bırakabilir. Bu nedenle caiqueler deneyimli, sabırlı ve tutarlı kuş sahipleri için daha uygun bir türdür.

Caique papağanları Amazon Havzası ve çevresindeki tropik yağmur ormanlarında — Brezilya, Venezuela, Kolombiya, Peru, Ekvador ve Guyanalar'da — doğal olarak yaşar. Bilimsel cins adı 'Pionites' Yunanca 'şişman' anlamına gelir ve türlerin dolgun, kompakt vücut yapısını yansıtır. Orman örtüsünün orta ve üst katmanlarında yaşarlar; meyve ağaçları arasında küçük sürüler (4-10 birey) halinde hareket eder ve gürültülü iletişimleriyle uzaktan fark edilirler. Doğada caiqueler ağaçların dalları üzerinde yürüyerek, tırmanarak ve kısa mesafe uçarak hareket ederler — uzun mesafe uçuş kapasiteleri sınırlıdır. Bu yürüme/tırmanma odaklı hareket tarzı, evcil ortamda yerde oynamayı ve düz yüzeylerde süzülmeyi sevmelerinin evrimsel kökenini açıklar. Doğal diyetleri ağırlıklı olarak meyveler, tohumlar, çiçekler ve böceklerden oluşur. Evcil hayvan olarak caiqueler 1990'lardan itibaren — özellikle internet ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla — hızla popülerlik kazanmıştır. Sıçrama dansı ve komik davranışlarını gösteren videolar milyonlarca izlenmeye ulaşmış ve türe olan talep patlamıştır. Ancak bu popülerlik, caiquelerin zorlu kişiliklerine hazırlıksız sahiplerin hayal kırıklığına uğramasına da yol açmıştır — ısırma, dominant davranış ve diğer evcil hayvanlarla uyumsuzluk sık yaşanan sorunlardandır. Doğal popülasyonları stabil olup IUCN tarafından 'Least Concern' kategorisindedir.

Caique papağanları küçük boyutlu, kompakt ve dolgun vücutlu kuşlardır. Boyları 23-25 cm, ağırlıkları 150-170 gram arasındadır. Vücut yapıları tombul ve kaslidır — boyutlarına göre ağırdırlar, bu da onlara 'ağır küçük papağan' niteliğini kazandırır. Kuyruklari kısa ve kare biçimlidir — uzun kuyruklu konürlerden belirgin biçimde ayrılırlar. Siyah Başlı Caique (P. melanocephalus) en tanınır türdür: siyah bir başlık (tepe), parlak turuncu yanak ve boyun, kar beyazı göğüs ve karın, yeşil sırt ve kanatlar, parlak sarı bacak tüyleri (pantolon) ve mavi-siyah uçuş tüyleri. Bu renk kontrastı — siyah, turuncu, beyaz, yeşil ve sarı — onu papağanlar arasında en renkli türlerden biri yapar. Beyaz Göğüslü Caique (P. leucogaster) turuncu-sarı başlık, beyaz göğüs, yeşil gövde ve sarı bacak tüylerine sahiptir; siyah başlık yerine turuncu başlık bulunur. Her iki türde gagaları pembe-bej renkte, kısa ama orantısız biçimde güçlüdür — boyutlarına göre en güçlü gagaya sahip papağanlardan biridir ve sert kabuklu besinleri kolaylıkla kırabilirler. Gözleri kırmızımsı-turuncu iris ile çevrilidir. Ayakları pembemsi-gri ve kavrama kapasitesi çok yüksektir — nesneleri ayaklarıyla tutma ve manipüle etme konusunda yeteneklidirler. Cinsiyet ayrımı dış görünüşe göre yapılamaz — DNA testi gereklidir.

Caique papağanları yüksek enerji seviyeleri ve güçlü kişilikleri nedeniyle özel dikkat gerektiren kuşlardır. Minimum kafes boyutu 60x60x90 cm olmakla birlikte, 80x60x100 cm veya daha büyüğü şiddetle tavsiye edilir. Kafes tel kalınlığı güçlü gagalarına dayanacak düzeyde olmalıdır; tel aralığı 1.5-2 cm. Kafes kilidi güvenli olmalıdır — caiqueler zekidir ve basit mekanizmaları çözebilirler. Oyuncak çeşitliliği ve rotasyonu caique bakımının en kritik unsurlarından biridir. Caiqueler çok çabuk sıkılır ve sıkıldıklarında yıkıcı davranışlar geliştirir. Çiğneme oyuncakları (ahşap bloklar, deri şeritler), zeka bulmacaları (foraging oyuncakları), salıncak, halat tünek ve top gibi çeşitli oyuncaklar kafeste bulundurulmalı ve her 1-2 haftada rotasyona tabi tutulmalıdır. Günde en az 2-3 saat kafes dışı oyun ve etkileşim zamanı caiqueler için zorunludur. Yerde oynamayı çok sevdiklerinden güvenli bir zemin alanı oluşturulmalıdır — top yuvarlama, sırt üstü yuvarlanma ve sıçrama dansı en çok yerde gerçekleşir. Eğitim (clicker training) hem enerji kanalı hem de davranış yönetimi için çok etkilidir. Diğer kuş türleriyle aynı kafeste kesinlikle tutulmamalıdırlar — caiqueler dominant ve agresif olabilir, daha küçük kuşları ciddi biçimde yaralayabilirler. Aynı tür ikinci bir caique bile dikkatli tanıştırma ve süpervizyon gerektirir. Gece 10-12 saat karanlık ve sessiz uyku ortamı sağlanmalıdır.

Caique papağanları doğru bakım koşullarında 25-30 yıl, bazı bireyler 35+ yıla kadar yaşayabilen genel olarak sağlıklı ve dayanıklı kuşlardır. Yüksek enerji seviyeleri sayesinde obezite riski diğer papağanlara kıyasla daha düşüktür — ancak meyveye ve yüksek kalorili besinlere düşkünlükleri nedeniyle porsiyon kontrolü yine önemlidir. Polyomavirus genç caiquelerde ciddi ve sıklıkla ölümcül olabilen viral bir enfeksiyondur — yeni alınan yavrular mutlaka karantina sürecinden geçirilmeli ve test edilmelidir. PBFD (Gaga ve Tüy Hastalığı) tüm papağanlarda olduğu gibi caiquelerde de görülebilir. Aspergilloz solunum sistemini etkileyen mantar enfeksiyonudur. Caiquelerin güçlü gagaları ve yoğun çiğneme dürtüleri nedeniyle yabancı cisim yutma riski diğer papağanlardan yüksektir — oyuncaklar ve çiğneme malzemeleri kuş-güvenli materyallerden (boyasız ahşap, doğal deri, pamuk ip) olmalıdır. Metal parçalar, plastik kırıntıları ve kumaş iplikleri yutulma riski taşır. Sindirim tıkanıklığı belirtileri (kusma, iştah kaybı, şişkinlik) acil veteriner müdahalesi gerektirir. Isırma davranışı caiquelerin en bilinen 'sorunlarından' biridir. Aslında ısırma çoğu zaman iletişim aracıdır — sınır koyma, korku veya heyecan ifade etme. Tutarlı eğitim ve vücut diline dikkat etme ile yönetilebilir ancak tamamen ortadan kaldırılamaz. Yılda 1-2 kez avian veteriner kontrolü önerilir.

Caique papağanlarının doğal diyeti meyve ağırlıklı olup, evcil ortamda da meyveye olan düşkünlükleri belirgindir. Temel diyet olarak kaliteli küçük/orta papağan peleti diyetin %50-60'ını oluşturmalıdır. Taze meyve ve sebze diyetin %30-40'ını oluşturmalıdır — caiqueler diğer papağanlara kıyasla daha yüksek meyve oranından fayda görürler. Uygun meyveler: papaya, mango, muz, üzüm, kivi, portakal, çilek, kavun, armut ve elma. Uygun sebzeler: havuç, tatlı biber, brokoli, kabak, bezelye, mısır ve koyu yeşil yapraklılar. Caiqueler meyveye çok düşkündürler ancak aşırı meyve tüketimi ishal ve obeziteye yol açabilir — porsiyon kontrolü önemlidir. Tohum karışımları ve kuruyemişler eğitim ödülü veya atıştırmalık olarak sınırlı verilmelidir (%5-10). Çimlendirilmiş tohumlar ve pişmiş baklagiller (mercimek, nohut) ek besin kaynağı olarak haftada 2-3 kez sunulabilir. Protein takviyesi olarak haşlanmış yumurta haftada 1-2 kez verilebilir. Mürekkep balığı kemiği kalsiyum kaynağı olarak kafeste bulundurulmalıdır. Kesinlikle yasak: avokado, çikolata, kafein, alkol, soğan, sarımsak ve tuzlu gıdalar. Temiz su günlük değiştirilmelidir.